Recenzja książki Dziwne losy Jane Eyre (ekskluzywna edycja limitowana)

Jane Eyre: An Autobiography

Autor: @Christina ·{}21 minut
{} 2021-10-30 {} 2 komentarze {} 13 Polubień

Jane Eyre (1943)

Opublikowana w 1847 roku Jane Eyre niemal natychmiast przyniosła sławę swojej mało znanej autorce, córce duchownego z małego miasteczka w północnej Anglii. Na pozór powieść uosabia typowe sytuacje z gatunku powieści gotyckich, takie jak tajemnica, horror i klasyczne średniowieczne otoczenie zamku; wiele z tych incydentów graniczy z melodramatem. Historia młodej bohaterki jest również pod wieloma względami konwencjonalna – biednej osierocona dziewczyna której miłość i determinacja wbrew przeciwnościom losu, ostatecznie ocalają udręczonego bohatera. Gdyby jednak Jane Eyre miała to wszystko, powieść wkrótce zostałaby zapomniana. Pisząc powieść, Charlotte Brontë nie napisała jedynie romantycznego dzieła o niskim poziomie. Jej książka ma do powiedzenia poważne rzeczy na wiele ważnych tematów: relacje między mężczyznami i kobietami, równość kobiet, traktowanie dzieci i kobiet, wiara religijna i hipokryzja religijna (oraz różnica między nimi), urzeczywistnianie siebie i natura prawdziwej miłości. Ale znowu, gdyby zmartwienia były tylko aktualne, nie przeżyłby czasu, w którym został napisany. Jest to dzieło fikcyjne z niezapomnianymi postaciami i żywymi scenami, napisane w fascynującym stylu prozy. Odwołując się zarówno do rozumu, jak i serca, Jane Eyre triumfuje nad swoimi wadami i pozostaje klasykiem dziewiętnastowiecznej literatury angielskiej i jedną z najpopularniejszych angielskich powieści.

Jane Eyre (1943)

Jednym z sekretów sukcesu Jane Eyre i źródło jej siły pomimo licznych wad, tkwi w sposobie, w jaki porusza ona szereg ważnych tematów, opowiadając jednocześnie fascynującą historię. Rzeczywiście, historia jest tak żywa i dramatyczna, że czytelnik może nie być w pełni świadomy wszystkich wątków tematycznych, które przewijają się przez tę pracę. Krytycy spierali się o to, co składa się na główny temat Jane Eyre. Nie ulega jednak wątpliwości, że miłość i namiętność razem tworzą główny element tematyczny powieści.

Na najprostszym i najbardziej oczywistym poziomie Jane Eyre jest historią miłosną.Miłość między osieroconą i początkowo zubożałą Jane a bogatym, ale udręczonym Rochesterem leży w jej sercu. Przeszkody w spełnieniu tej miłości stanowią główny dramatyczny konflikt w dziele. Jednak powieść bada również inne rodzaje miłości.

W całej swojej pracy Brontë sugeruje, że życie, które nie jest przeżywane z pasją, nie jest przeżywane w pełni. Jane bez wątpienia jest główną namiętną postacią; jej natura jest przeszyta pasją. Na początku odmawia życia według zasad pani Reed, które ograniczałyby wszelką pasję. Jej nieposłuszeństwo wobec pani Reed jest jej pierwszym, ale bynajmniej nie ostatnim, namiętnym aktem. Jej pasja do Rochestera jest pochłaniająca. Co jednak istotne, nie jest to jedyna siła, która rządzi jej życiem. Opuszcza Rochestera, ponieważ jej moralność podpowiada jej, że byłoby błędem mieszkać z nim jako jego kochanką.

Jane Eyre (1943)

Blanche Ingram nie czuje pasji do Rochestera; pociąga ją tylko jako właściciel ziemski ze względu na jego bogactwo i pozycję społeczną. St. John Rivers jest postacią bardziej inteligentną niż Blanche, ale podobnie jak ona brakuje mu również niezbędnej pasji, która pozwoliłaby mu żyć w pełni. Jego oświadczyny nie mają w sobie namiętności; raczej traktuje małżeństwo jako układ biznesowy, z Jane jako potencjalną młodszą partnerką w jego pracy misjonarskiej. Jego brak pasji ostro kontrastuje z Rochesterem, który pozytywnie kipi namiętnością. Jego obrażenia mogą być postrzegane jako kara za przeszłe namiętne niedyskrecje i jako symboliczne ujarzmienie jego namiętnych ekscesów.

Jane Eyre to nie tylko historia miłosna: to także prośba o uznanie wartości jednostki. W całej książce Jane domaga się traktowania jako niezależnego człowieka, osoby z własnymi potrzebami i talentami. Na początku jest niesprawiedliwie karana właśnie za bycie sobą – najpierw przez panią Reed i Johna Reeda, a następnie przez pana Brocklehursta. Jej sprzeciw wobec pani Reed jest jej pierwszą aktywną deklaracją niepodległości w powieści, ale nie ostatnią. Helen Burns i Pani Temple to pierwsze postacie, które uznały ją za indywidualność: kochają ją dla samej siebie. Rochester też kocha ją dla samej siebie; fakt, że jest guwernantką, a zatem jego służącą, nie wpływa negatywnie na jego postrzeganie jej. Rochester wyznaje, że jego idealna kobieta jest intelektualistką, wierna i kochająca – cechy, które ucieleśnia Jane. Akceptacja przez Rochestera Jane jako niezależnej osoby kontrastuje z postawą Blanche i Lady Ingram wobec niej: widzą ją jedynie jako służącą. Lady Ingram wypowiada pogardliwie o Jane, jakby Jane tam nie było; dla niej jest podrzędną, ledwo godną uwagi, a już na pewno nie godną szacunku. St. John Rivers nie uważa Jane za pełną, niezależną osobę. Postrzega ją raczej jako instrument, akcesorium, które pomogłoby mu w realizacji własnych planów. Jane przyznaje, że jego sprawa (praca misjonarska) może być wartościowa, ale wie, że małżeństwo tylko ze względu na korzyści byłoby fatalnym błędem. Natomiast jej małżeństwo z panem Rochesterem jest małżeństwem dwóch niezależnych istot. Brontë sugeruje, że to z powodu swojej niezależności uznają swoją zależność od siebie i są ze sobą całkowicie szczęśliwi w tej sytuacji.

Jane Eyre (1943)

W przedmowie do drugiego wydania Jane Eyre, Brontë jasno wyraziła swoje przekonanie, że „konwencjonalność nie jest moralnością”, a „obłuda nie jest religią”. Oświadczyła, że „wąskie doktryny ludzkie, które dążą tylko do wyniesienia i wywyższenia nielicznych, nie powinny być zastępowane przez zbawiające świat wyznanie Chrystusa”. W całej powieści Brontë przedstawia kontrasty między postaciami, które wierzą i praktykują to, co uważają za prawdziwe chrześcijaństwo, a tymi, którzy wypaczają religię, aby osiągnąć własne cele. Pan Brocklehurst, który nadzoruje Lowood Institution, jest chrześcijaninem-hipokrytą. Wyznaje miłosierdzie, ale posługuje się religią jako usprawiedliwieniem kary. Jane nie wydaje się podążać za konkretną doktryną, ale jest szczerze religijna w sposób niedoktrynalny. Jane często modli się i prosi Boga o pomoc, szczególnie w jej kłopotach z Rochesterem. Modli się też, żeby Rochester był bezpieczny. Młody duchowny ewangelicki St. John Rivers jest postacią bardziej konwencjonalnie religijną. Jednak Brontë przedstawia jego aspekt religijny niejednoznacznie. W swojej determinacji, by czynić dobre uczynki (w formie pracy misyjnej w Indiach), Rivers dąży do męczeństwa. Co więcej, nie jest w stanie postrzegać Jane jako osoby, ale postrzega ją jako pomocnicę w proponowanej mu pracy misyjnej. Rochester jest znacznie mniej doskonałym chrześcijaninem. Jest rzeczywiście grzesznikiem: próbuje zawrzeć bigamiczne małżeństwo z Jane, a kiedy to się nie udaje, próbuje przekonać ją, by została jego kochanką. Wyznaje również, że poprzednio miał trzy kochanki. W końcu jednak żałuje swojej grzeszności, dziękuje Bogu za zwrócenie mu Jane i błaga Boga, aby dał mu siłę do prowadzenia czystszego życia.

Jane Eyre (1943)

Wiele religijnej troski w Jane Eyre ma związek z pokutą i przebaczeniem. Rochester jest dręczony świadomością swoich przeszłych grzechów i występków. Często wyznaje, że prowadził życie pełne występków, a wiele jego działań w trakcie powieści nie jest godnych pochwały. Czytelnicy mogą oskarżyć go o sadystyczne zachowanie i oszukanie Jane co do charakteru jego związku (a raczej braku związku) z Blanche Ingram w celu sprowokowania zazdrości Jane. Jednocześnie jednak stara się zadośćuczynić za swoje zachowanie. Wyraża swój wstręt do siebie, że próbował pocieszyć się trzema różnymi kochankami podczas swoich podróży po Europie i błaga Jane, by wybaczyła mu te dawne wykroczenia. Jednak Rochester może tylko całkowicie odpokutować – i zyskać wybaczonie – po tym, jak Jane odmówiła bycia jego kochanką i zostawiła go. Zniszczenie Thornfield przez ogień ostatecznie usuwa plamę jego przeszłych grzechów; utrata prawej ręki i wzroku jest ceną, jaką musi zapłacić, aby całkowicie odpokutować za swoje grzechy. Dopiero po tym oczyszczeniu może zostać odkupiony przez miłość Jane.

Jane Eyre (1943)

Bez żadnej żywej rodziny, której jest świadoma przez całą powieść, Jane szuka miejsca, które mogłaby nazwać domem. Co istotne, domy odgrywają znaczącą rolę w historii. (Zgodnie z długą angielską tradycją wszystkie domy w książce mają nazwy.) Na początku powieści Jane mieszka w Gateshead Hall, ale to nie jest dom. Pani Reed i jej dzieci odmawiają uznania jej za krewną, traktując ją jako niechcianego intruza i osobę podrzędną. Przerzucona do Lowood Institution, szkoły z internatem dla sierot i biednych dzieci, Jane znajduje swego rodzaju dom, choć jej miejsce jest tu niejednoznaczne i tymczasowe. Dyrektor szkoły, pan Brocklehurst, traktuje ją bardziej jako biznes. Jego nacisk na dyscyplinę i spartańskie warunki kosztem zdrowia dziewcząt czyni go antytezą idealnego domu. ]

Agnes Moorehead jako Mrs. Reed w Jane Eyre (1943)

Jane wierzy później, że znalazła dom w Thornfield Hall. Przewidując najgorsze po przybyciu, czuje ulgę, gdy czuje się mile widziana przez panią Fairfax. Czuje szczerą sympatię do Adèle (która w pewnym sensie jest także sierotą) i chętnie służy jako jej guwernantka. W miarę jak rośnie jej miłość do Rochestera, wierzy, że mimo jego ekscentrycznego zachowania znalazła idealnego męża i że razem zamieszkają w Thornfield. Odkrycie – dosłownie są na granicy małżeństwa – że on jest już legalnie żonaty – niweczy jej marzenie o domu. Uciekając z Thornfield, dosłownie staje się bezdomna i zostaje zmuszona do błagania o jedzenie i schronienie. Możliwość posiadania domu pojawia się, gdy przybywa do Moor House, gdzie siostry Rivers i ich brat, wielebny St. John Rivers, opłakują śmierć swojego ojca. Wkrótce mówi o Dianie i Mary Rivers jako o własnych siostrach i cieszy się, gdy dowiaduje się, że rzeczywiście są jej kuzynkami. Mówi St. Johnowi Riversowi, że dowiedzenie się, że ma żywą rodzinę, jest o wiele ważniejsze niż odziedziczenie dwudziestu tysięcy funtów. Jednak propozycja małżeństwa St. Johna Riversa nie może zerwać jej emocjonalnego przywiązania do Rochestera. W niemal wizjonerskim epizodzie słyszy głos Rochestera wzywający ją do powrotu do niego. Ostatni rozdział zaczyna się od słynnego prostego zdania oznajmującego: "Reader, I married him," a po długiej serii zmagań, poszukiwania domu i rodziny przez Jane kończą się związkiem z jej idealnym partnerem.

Joan Fontaine jako Jane Eyre

Jane Eyre jest napisana w pierwszej osobie i opowiedziana z punktu widzenia jej głównej bohaterki, Jane Eyre. W ramach swojej pierwszoosobowej narracji Brontë używa jednej z najstarszych konwencji w angielskiej fikcji: ta powieść jest rzekomo pamiętnikiem napisanym przez prawdziwą kobietę o imieniu Jane Eyre i zredagowanym przez Currer Bell (pseudonim Charlotte Brontë). (W istocie pełny tytuł książki to Jane Eyre: An Autobiography. W ramach tej konwencji narrator od czasu do czasu zwraca się bezpośrednio do czytelnika słowem „czytelnik”). Współcześni wiedzą oczywiście, że jest to po prostu konwencja i zaakceptowali to jako takie.

Chociaż perspektywa pierwszoosobowa oznacza, że zakres narracji jest nieco ograniczony, czasami narratorka wydaje się bardziej wszechwiedząca (świadoma i wnikliwa) niż typowy narrator pierwszoosobowy. Wiele akcji wydaje się rozwijać naturalnie. Częściowo może to być spowodowane tym, że historia jest opowiadana z perspektywy czasu. Oznacza to, że w narracji Brontë akcja nie dzieje się tak, jak została opowiedziana, ale już się wydarzyła. Podobnie jak w wielu tradycyjnych narracjach pierwszoosobowych, narratorka Jane Eyre przenikliwie opisuje inne postacie, zarówno ich wygląd zewnętrzny, jak i wewnętrzne osobowości. Są też fragmenty, w których narrator przedstawia konkretne spostrzeżenia i opinie na temat życia – spostrzeżenia i opinie, które czasem wydają się pochodzić od autora. Jednak napięcie powieści polega na tym, że narratorka nie jest całkowicie wszechwiedząca – a przynajmniej na tym, że nie ujawnia kluczowych informacji aż do momentu w chronologii wydarzeń, kiedy Jane sama się o nich dowiedziała.

Joan Fontaine jako Jane Eyre

Akcja książki toczy się w północnej Anglii gdzieś od początku do połowy XIX wieku i obejmuje rozpiętość kilkunastu lat. Brontë nie podaje w książce konkretnych dat rocznych wydarzeń, ani nie odwołuje się do współczesnych wydarzeń historycznych. Uczeni na ogół zakładają, że „autobiografia” Jane Eyre przypomina życie Charlotte Brontë w tym samym wieku. Ponieważ narracja często wspomina o konkretnych miesiącach i porach roku, czytelnik rzadko ma wątpliwości co do dokładnej pory roku, w której ma miejsce dany incydent. Ta precyzja pomaga nadać książce bardziej realistyczny charakter. Brontë wykorzystuje szereg kilku głównych scenerii – przede wszystkim pojedynczych domów. Plastycznie opisuje scenerię, tworząc w ten sposób specyficzną atmosferę, a także dając iluzję realizmu. Co więcej, oprawa jest wykorzystywana w sposób, który daje nową strukturalną jedność i różnorodność. Każde oprawa lub grupa scenerii odpowiada odrębnej fazie życia Jane Eyre.


Wśród głównych scenerii powieści znajduje się Gateshead Hall, dom ciotki Jane, z którą osierocona dziewczyna mieszka na początku książki. W wieku dziesięciu lat Jane zostaje wysłana do Lowood Institution, szkoły charytatywnej dla zubożałych sierot. Stamtąd w wieku osiemnastu lat Jane udaje się do Thornfield Hall, aby służyć jako guwernantka. Kiedy poznaje sekret małżeństwa pana Rochestera z Berthą, ucieka przez wrzosowiska do Moor House, gdzie zostaje przygarnięta przez wielebnego St. Johna Riversa. Pod koniec książki znajduje pana Rochestera w jego drugim domu, Ferndean Manor – Thornfield, który został zniszczony w pożarze wznieconym przez Berthę podczas nieobecności Jane.

Brontë nie używa prawdziwych nazw swoich lokalizacji. Jednak uczeni zidentyfikowali szereg rzeczywistych miejsc jako modeli dla scenerii w książce. Uważa się, że Lowood Institution opiera się na szkole dla córek duchownych w Cowan Bridge w Yorkshire, do której Brontë uczęszczała jako dziewczynka. Thornfield Hall może być wzorowany na dwóch różnych dworach, z którymi Brontë była zaznajomiona. Pierwszy, zwany Norton Conyers, znajduje się w pobliżu miasta Ripon w hrabstwie North Yorkshire. North Lees Hall, duży, groźnie wyglądający kamienny dwór w Derbyshire, również wydaje się pasować do opisu Thornfield. W 1846 roku Brontë spędziła trzy tygodnie w wiosce Heathersage w Derbyshire, odwiedzając swoją starą przyjaciółkę ze szkoły, Ellen Nussey. Tuż przed wyjazdem Brontë, by wrócić do swojego domu w Haworth, brat Ellen, miejscowy wikariusz, odprawił nabożeństwo pogrzebowe dla mężczyzny o nazwisku Thomas Eyre. Rodzina Eyre była znana w okolicy, a Brontë najprawdopodobniej widziała również to nazwisko na różnych pomnikach w kościele. W pobliżu znajduje się North Lees Hall. Lokalne książki historyczne podają, że pierwsza pani domu w North Lees Hall, niejaka Agnes Ashurst, była szalona i była zamknięta w pokoju na piętrze. Ta kobieta zginęła w pożarze, tak jak Bertha w powieści. (Podobna legenda dotyczy Nortona Conyers.) Na tym obszarze, widocznym z plebanii, w której przebywała Brontë, znajduje się inny dwór zwany Moorseats – uważany za wzór dla Moor House.

Joan Fontaine jako Jane Eyre

Niezależnie od faktycznych podstaw, opisy tych scenerii i otaczającej je wsi są zawsze wyjątkowo żywe. Opisy te pomagają czytelnikowi wizualizować miejsca, w których toczy się akcja. Tworzą również szczególny nastrój i atmosferę. Brontë inwentaryzuje gotyckie elementy opisowe (chmury, światło księżyca, sztormową pogodę, ciemne korytarze) i nadaje im specyfikę, która wykracza poza ograniczenia gatunku gotyckiego.

Ze względu na pisarstwo oraz zainteresowanie kwestiami moralnymi i społecznymi wykraczającymi poza bezpośrednią fabułę, Jane Eyre nie jest powszechnie uważana za powieść gotycką jako taką. Wykorzystuje jednak wiele elementów gatunku gotyckiego, popularnego na przełomie XVIII i XIX wieku, a krytycy czasami umieszczają dzieło w tradycji gotyckiej. Za klasyczne przykłady tego gatunku uważa się Zamek Otranto Horacego Walpole'a (1764), Tajemnice zamku Udolpho (1794) Ann Radcliffe i Mnicha M. G. Lewisa (1796). Frankenstein (1818) Mary Shelley również wykorzystuje pewne elementy gotyckie, podczas gdy Opactwo Northanger Jane Austen (1818) satyrycznie przepełnia ekscesy gatunku.

Joan Fontaine jako Jane Eyre

Literaturę gotycką i tradycję gotycką można rozpoznać po pewnych cechach. Często pisane przesadnym językiem powieści gotyckie zawierają dziwaczne postacie i melodramatyczne incydenty. Groźne zamki, niszczejące dwory i dzikie krajobrazy są często wykorzystywane jako sceneria. Fabuły tych powieści zawierają element fantastyki lub nadprzyrodzony. Zwykle panuje atmosfera tajemniczości lub napięcia, a niewinnej bohaterce prawie zawsze grozi niewypowiedziany horror. Dodatkowo w nocy mają miejsce niewyjaśnione wydarzenia.

Inną cechą charakterystyczną tego gatunku jest bohater, który wiódł pełne przygód, niekonwencjonalne życie, które czyni go romantycznie atrakcyjnym, ale który ma też wadę (najczęściej straszną tajemnicę z przeszłości), która odcina go od szanowanego społeczeństwa lub czyni go nieakceptowanym społecznie. Bohater gotycki może mieć skłonność do gwałtownych wybuchów, ale zazwyczaj cierpi z powodu świadomości swoich przeszłych czynów. W prawdziwym życiu brytyjski poeta George Gordon, Lord Byron (1788-1824), był często uważany za wzór gotyckiego bohatera. (Rzeczywiście, termin „Bohater bajroniczny” jest czasami używany do opisania pana Rochestera i innych gotyckich bohaterów.) W przypadku Brontë jej brat Branwell również wykazywał pewne cechy charakterystyczne dla gotyckiego bohatera.


W Jane Eyre pan Rochester może być postrzegany jako gotycki bohater. Brontë uczyniła go jednak zaokrągloną postacią, a nie stereotypem. Jego okoliczności są gotyckie, ale Brontë nadaje im moralne znaczenie. Thornfield Hall może wydawać się gotycką rezydencją, ale poza tajemniczą obecnością Grace Poole (która okazuje się łagodna, choć nieatrakcyjna) i Berthy, jest to wygodny dom. Fakty dotyczące obecności Berthy w Thornfield są wysoce gotyckie, podobnie jak sama Bertha. Znowu jednak nie jest ważna sama w sobie, ale za to, co reprezentuje. Inne podobieństwa do gotyku można dostrzec w atakach Berthy.

Kiedy krytycy zwracają uwagę na słabości Jane Eyre, prawie zawsze wspominają o wykorzystaniu przez nią niewiarygodnego zbiegu okoliczności. Jednak w żadnym wypadku Brontë nie była jedynym ważnym pisarzem, który używał zbiegu okoliczności jako narzędzia do rozwijania fabuły powieści. W okresie wiktoriańskim zbieg okoliczności był bardzo powszechny, nawet wśród największych pisarzy. Była to przyjęta konwencja literacka tego okresu. Na przykład dzieła Charlesa Dickensa pełne są zbiegów okoliczności, w które dziś nikt by nie uwierzył, a mimo to jego książki pozostają wielkimi dziełami literackimi. Thomas Hardy, który pisał później w okresie wiktoriańskim, również ma niewiarygodne zbiegi okoliczności w większości jego powieści.

Spośród zbiegów okoliczności w Jane Eyre co najmniej dwa spotkały się z krytycznym komentarzem. Pierwsza dotyczy sposobu, w jaki brat Berthy, Mason, dowiaduje się o zbliżającym się małżeństwie Jane z Rochesterem. Drugi niesamowity zbieg okoliczności dotyczy sposobu, w jaki Jane otrzymuje swoje dziedzictwo i dowiaduje się, że Riversowie są jej kuzynami. Oba te zbiegi okoliczności nadwyrężają wiarygodność czytelnika, ale są niezbędne, aby napędzać ważne zmiany w fabule.


Jane Eyre jest wypełniona obrazami zaczerpniętymi z natury i angielskiej wsi.Brontë wykorzystuje te obrazy, aby zasugerować stan moralny i stan umysłu swoich bohaterów.

Akcja Jane Eyre rozgrywa się na północy Anglii w pierwszej połowie XIX wieku.W tym okresie społeczeństwo brytyjskie przechodziło powolne, ale znaczące zmiany. Być może najbardziej widoczne było przejście od gospodarki wiejskiej do przemysłowej. Rewolucja przemysłowa rozpoczęła się w Wielkiej Brytanii pod koniec XVIII wieku, a do czasów Jane Eyre była już na pełnych obrotach. Chociaż Charlotte Brontë pisała o niektórych skutkach rewolucji przemysłowej w swojej powieści Shirley z 1849 roku, w Jane Eyre dotyka ona trzech obszarów zainteresowania społecznego edukacji, zatrudnienia kobiet i małżeństwa.

Wiktoriańskie postawy wobec edukacji znacznie różniły się od tych, które przeważały we współczesnej Ameryce. Po pierwsze, poziom wykształcenia determinowany był klasą społeczną, a także płcią. Na wszystkich poziomach społeczeństwa i praktycznie na wszystkich poziomach systemu edukacji chłopcy i dziewczęta uczono oddzielnie. Dzieci z rodzin ubogich lub robotniczych uczyły się w lokalnych szkołach, takich jak ta, w której Jane Eyre jest nauczycielką. Takie dzieci rzadko wykraczały poza naukę podstawowych umiejętności; większość nauki odbywała się na pamięć. Większość z tych dzieci opuściłaby szkołę w wieku nastoletnim, aby pracować na farmach lub w fabrykach; chłopcy często odchodzili, by wstąpić do wojska lub marynarki wojennej. Z drugiej strony, rodziny z wyższej klasy średniej starały się zapisać swoich synów do ekskluzywnych szkół prywatnych (znanych paradoksalnie jako szkoły publiczne). W rzeczywistości jednak warunki w tych szkołach były często tak surowe, jak w szkołach dla sierot i ubogich, takich jak Lowood Institution w Jane Eyre. Ale edukacja w szkole publicznej służyłaby jako wstęp do dobrego społeczeństwa; absolwenci szkół publicznych zajmowali wyższe stanowiska rządowe i zawody. Praktycznie wszyscy młodzi mężczyźni, którzy poszli na uniwersytet (tj. do college'u), najpierw uczęszczali do szkół publicznych. Kobiety były wykluczone z uniwersytetów do lat 70. XIX wieku. Pierwsze kobiety ukończyły angielski uniwersytet dopiero w 1874 r., kiedy cztery kobiety otrzymały stopnie naukowe na Uniwersytecie Cambridge. Małe dzieci w rodzinach z klasy wyższej i wyższej klasy średniej – zarówno chłopcy, jak i dziewczynki – często otrzymywały najwcześniejszą edukację od guwernantek.

Jane Eyre przedstawia kilka poglądów na małżeństwo. Małżeństwo Rochestera i Berthy więcej zawdzięcza gotyckiej wyobraźni niż rzeczywistości, podczas gdy małżeństwo Rochestera i Jane również mogło być raczej wyjątkiem niż normą. Być może najdokładniejszy historycznie obraz małżeństwa we wczesnej wiktoriańskiej Anglii sugerują te małżeństwa w powieści, które mogą, ale nie mają miejsca. Na przykład oczekiwane małżeństwo Rochestera i Blanche Ingram wydawałoby się odpowiednie dla wielu wiktorianów, ponieważ obaj partnerzy pochodzą z tej samej klasy społecznej. Małżeństwo takie jak potencjalne między Jane i St. Johna Riversa również nie byłoby niczym niezwykłym. Mąż taki jak Rivers zapewniłby sobie „pomoc” w dzieleniu się swoimi ciężarami, podczas gdy kobieta w takim małżeństwie miałaby możliwość założenia własnego domu i rodziny oraz wykonywania dobrych uczynków.


Kiedy została opublikowana w październiku 1847 roku, Jane Eyre przyciągnęła wiele uwagi, a powieść stała się niemal natychmiastowym komercyjnym sukcesem. Popyt na książkę był tak duży, że wydawca wydał drugie wydanie w ciągu trzech miesięcy, a następnie trzecie wydanie w kwietniu 1848 roku. Wpływowy powieściopisarz William Makepeace Thackeray był jednym z pierwszych wielbicieli Jane Eyre. Napisał do wydawcy, mówiąc, że był „niezwykle poruszony i zadowolony” z powieści. Poprosił też wydawcę o wyrażenie podziwu dla autora. Brontë zadedykowała następnie Thackerayowi drugie wydanie książki.

Jane Eyre była recenzowana w kilku wiodących brytyjskich gazetach i czasopismach literackich. Większość wczesnych recenzentów była entuzjastyczna. The Edinburgh Review uznał ją za „książkę szczególnej fascynacji”. Krytyk londyńskiej gazety Times nazwał ją „niezwykłą produkcją” i zauważył, że historia „odważnie wyróżnia się z tłumu”. The Westminster Review zauważył, że bohaterowie książki są zdumiewająco realistyczni. (Jednak recenzent Spectatora przyjął odwrotny pogląd, mówiąc, że postacie nie zachowywały się jak ludzie w prawdziwym życiu.) Fraser's Magazine udzielił głośnego poparcia i pomógł pobudzić sprzedaż, zachęcając czytelników, aby „nie tracili ani dnia na wysyłanie po nią”.

Wbrew tej ogólnej pochwale garstka recenzentów twierdziła, że jest zszokowana namiętnościami wyrażonymi w powieści. Pisarz Christian Remembrancer uznał tę książkę za atak na chrześcijaństwo i przykład „moralnego jakobinizmu”. Elizabeth Rigby (Lady Eastlake) potępiła ją w swoim niepodpisanym ogłoszeniu w „ Quarterly Review”, nazywając „przede wszystkim antychrześcijańskim utworem” i atakiem na angielski system klasowy. Być może nieświadomie powtarzając za panią Reed, potępiła tytułowego bohatera jako „uosobienie niezdyscyplinowanego ducha”. Tożsamość autorki Jane Eyre była wciąż nieznana, ale Rigby skomentowała, że jeśli była to kobieta, „utraciła towarzystwo swojej płci”. Jednak, o czym nie wiedziała Brontë ani opinia publiczna, książka otrzymała najwyższą wiktoriańską aprobatę: królowa Wiktoria prywatnie nazwała Jane Eyre „tą niezwykle interesującą powieścią” i przeczytała ją księciu Albertowi.


Spośród czterech powieści Brontë najpopularniejszą i cieszącą się największym zainteresowaniem krytyków i badaczy pozostaje Jane Eyre. W połowie XX wieku krytyk MH Scargill zauważył w kwartalniku University of Toronto, że Jane Eyre wyznaczyła punkt zwrotny w angielskiej powieści, odchodząc od zewnętrznych trosk i ku osobistym doświadczeniom. Scargill nazwał powieść „głębokim, duchowym przeżyciem”, w którym fikcja zbliża się do stanu poezji. Współczesne feministki postrzegają Jane Eyre jako jedną z pierwszych powieści feministycznych.

Wiele dyskusji skupia się na tym, co sprawia, że Jane Eyre jest tak fascynującą pracą. Krytycy zauważyli, że książka odniosła sukces pomimo pewnych oczywistych słabości, zwłaszcza jej epizodycznej struktury i fabuły, która miejscami nie jest wiarygodna. W rękach mniej utalentowanego autora niż Brontë historia ta mogłaby być niewiele więcej niż konwencjonalnym romansem gotyckim. To, co sprawia, że dzieło jest tak niezapomniane, zdaniem większości współczesnych krytyków, to ostre nakreślenie postaci, żywe urzeczywistnienie scenerii i potężny temat odkupienia przez miłość.


Mark Schorer jest jednym z krytyków, który podważa tę książkę. „Akcja jest pełna nieprawdopodobieństw, wręcz absurdów”, zauważa Schorer, ale „cała powieść jest w jakiś sposób fascynująca i mocna, mimo że tak wiele w niej składa się z… głupich, słabych części”. Ostatecznie jednak Schorer stwierdza, że ta powieść ma „wizjonerską jakość”, która sprawia, że jest bardziej zbliżona do poezji dramatycznej niż do konwencjonalnej fikcji realistycznej.

Podobnie Margaret Lane we Wstępie do „Jane Eyre” zauważa, że „To… ta rzadka zdolność odczuwania emocji, wyrażona w wyjątkowo muzycznej, czystej i poruszającej prozie, daje [Brontë] jej wyjątkowe miejsce jako pisarki. Jej proza jest tak fascynująca, że momentami ma charakter niemal hipnotyczny; tracimy kontakt z otoczeniem i jesteśmy porwani silnym nurtem jej wyobraźni…”

W podobnym duchu Rebecca Fraser argumentowała, że chociaż Brontë brakowało kreatywności Dickensa, George'a Eliota i Tołstoja, „jarząca się moc jej pisarstwa daje Jane Eyre… wyjątkowo smakowitą niszę w uczuciach czytającej publiczności”.

Panowanie powieści nad wyobraźnią jest dodatkowo potwierdzone licznymi adaptacjami filmowymi, telewizyjnymi i scenicznymi, które powstały na przestrzeni lat. Półtora wieku po jej napisaniu wielu czytelników w każdym wieku nadal wymienia Jane Eyre jako jedną ze swoich ulubionych powieści.




Moja ocena:

{}{}{}{}{}{}{}{}{}{}

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
{}
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki
{}
Dziwne losy Jane Eyre (ekskluzywna edycja limitowana)
30 wydań
Dziwne losy Jane Eyre (ekskluzywna edycja limitowana)
Charlotte Brontë
{}8.7/10
Komentarze
@jagodabuch
@jagodabuch · około miesiąca temu
Obszerna i bardzo ciekawa recenzja 👏
{}× 3
@Christina
@Christina · około miesiąca temu
Dziękuję :)
{}× 1
@Wiesia
@Wiesia · około miesiąca temu
Niezwykle wnikliwa.
{}× 2
@Christina
@Christina · około miesiąca temu
@Wiesia Dziękuję :)
{}× 2
Dziwne losy Jane Eyre (ekskluzywna edycja limitowana)
30 wydań
Dziwne losy Jane Eyre (ekskluzywna edycja limitowana)
Charlotte Brontë
{}8.7/10

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
{}
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki
{}

Zobacz inne recenzje

"Dziwne losy Jane Eyre" Charlotte Brontë Jane Eyre po śmierci obojga rodziców trafia do domu swojego wuja. Ciotka nie darzy jej zbytnią sympatią i jak najszybciej tylko może wysyła dziewczynę do szk...

@sarzynskikacper @sarzynskikacper

Uwielbiam czytać klasyki, ale niekoniecznie lubię o nich potem pisać. Bo co można napisać o książce, którą przed Tobą czytały i zachwycały się miliony? Napisać tak, żeby nie mieć poczucia, że powtarz...

@przeczytawszy @przeczytawszy

Pozostałe recenzje @Christina

An Ideal Husband
Mąż (prawie) idealny.

 Premiera An Ideal Husband odbyła się w Londynie 3 stycznia 1895 r., a opublikowano ją w 1896 r. Była to trzecia z czterech wystawionych sztuk komediowych Wilde’a i o...

{} Recenzja książki An Ideal Husband
Liryki najpiękniejsze
She walks in beauty, like the night

 Napisany w 1814 roku, kiedy Byron miał dwadzieścia sześć lat, i opublikowany w zbiorze @Link w 1815 roku, poemat pochwalny „Idzie w Piękności” został zainspirowany p...

{} Recenzja książki Liryki najpiękniejsze

Nowe recenzje

Listopadowe porzeczki
O ludowych wierzeniach przez pryzmat ludzkiej p...
@ilona_m2:

Estońska XIX wieczna wieś to miejsce wypełnione po brzegi upiorami, które czają się wszędzie. Nauczeni przezorności chł...

{} Recenzja książki Listopadowe porzeczki
Underground
Nieświetlana przyszłość
@potarganerude:

Praga. Miasto, w którym każdy krok śledzą drony Bezpieczeństwa. Prawdziwa kawa jest tutaj luksusem, a smak jabłka pozna...

{} Recenzja książki Underground
Cuda Cichej Nocy
Cuda cichej nocy - tu na prawdę działy sie cuda
@emilusienka5:

Do Świąt pozostało już niewiele czasu. tymczasem z życiu Jagody pojawia się zmiana której raczej się nie spodziewała. j...

{} Recenzja książki Cuda Cichej Nocy
O nas Kontakt Pomoc
Polityka prywatności Regulamin
© 2021 nakanapie.pl