Recenzja książki Krystyna córka Lavransa. Część I

Kristin. Córka, żona, matka, służebnica Pańska

WYBÓR REDAKCJI
@Little_Lotte@Little_Lotte · 2020-05-20
Królowa Blanka. Obraz Alberta Edelfelta (1877)

W 1928 r. Norweska pisarka Sigrid Undset (1882–1949) otrzymała nagrodę Nobla za „doskonały opis życia średniowiecznej Skandynawii”. Jej główne dzieło historyczne to trylogia „Kristin córka Lavransa” która składa się z trzech części: "Wianek" (1920), "Żona" (1921) i "Krzyż" (1922). Akcja powieści rozgrywa się w XIV wieku, szczegółowo opisują one realia średniowiecznej Norwegii. Chociaż Undset pisze we współczesnym języku norweskim przeplatanym archaizmami, nie używa słów i pojęć, które nie odpowiadają opisanej epoce.

Na średniowiecznym materiale Undset omawia pilne jej współczesne problemy - stosunek do religii, role kobiety w rodzinie i społeczeństwie, seksualną wolność. Są to kwestie, przed którymi stoi główna bohaterka Kristin, której losy śledzimy od dzieciństwa aż do śmierci. W trzech częściach cyklu Kristin reprezentowana przez trzy kobiety: ukochanej, matki i służebnicy Pańskiej , pomagającej innym.

Marina Cwietajewa wysoko oceniła trylogię, nazywając ją swoją ulubioną książką: „To jest najlepsze, co napisano o kobiecej roli. Przed nią jest „Anna Karenina”.

Saga o Kristin - to nie pierwsza narracja o losie kobiety napisana przez Sigrid Undset. Powieść Jenny jest przerażająca na swój sposób: opowiada historię młodej kobiety, która wyjechała do Włoch w poszukiwaniu doskonałej miłości, uwikłana w relacje z mężczyznami i popełniła samobójstwo. We Włoszech jest otoczona przez artystów, których twórcza energia jest porównywana do macierzyństwa, którego spodziewa się Jenny. Jednak dziecko Jenny umiera a ona sama nie może znieść ciosu.

Relacje między płciami są również poświęcone powieści Wiosna (1914), którą można nazwać historią jednego nieszczęśliwego małżeństwa i szczęśliwego rozwodu. To był rozwód, który pomógł parze Róży i Torkild przezwyciężyć przedłużający się kryzys w relacjach.

Undset zapożycza od norweskich sag niespieszny sposób narracji, krótkie i precyzyjne zdania oraz dynamikę narracji (w opisach dominują wydarzenia). Jeśli jednak porównasz kanoniczne skandynawskie sagi i powieści Undset, istnieje wiele różnic, z których kluczem jest psychologizm, który jest obecny dopiero w początkach sag. Undset zawiera opisy doświadczeń postaci w różnych epokach, opracowane szczegółowo w poprzednich „współczesnych” powieściach, do innej epoki sprzed sześciu wieków.

Kristin główna bohaterka eposu, jest bezpośrednią wolną osobowością, która nie mieści się w ramach średniowiecznej moralności. Przed małżeństwem kontaktuje się z ukochanym mężczyzną, co powoduje niezadowolenie m.in. przede wszystkim ojca - mężczyzny o tradycyjnych poglądach. Oprócz tego jej wybranek okazuje się być niegodną osobą, ale rozmyślna Kristin i tak poślubia go wbrew woli swoich rodziców. Jej historia jest historią o konflikcie interesów - miłość i autorytet: obowiązek, kościół i rodzice.

Jednak Undset nie ogranicza się do opisu losu młodego pokolenia. Troska o Kristin zmusza jej rodziców do rozmowy i zrozumienia, że ​​w ich małżeństwie narosło wiele problemów - od niewierności po dysharmonię seksualną. Pod koniec pierwszej części trylogii Lavransa, ojciec Kristin, po raz pierwszy myśli, że mógł być złym mężem, pomimo pięknej zewnętrznej fasady ich związku z żoną. Jego żona cierpi z powodu tego, że relacje z mężem nie są wystarczająco otwarte, przez co jej dialog z rosnącą córką również się nie udaje (podobnie jak ona sama ,Kristin ma znacznie bliższe relacje z ojcem). Jest to żywy przykład tego, jak współczesne jest to przebrane za średniowieczne dzieło, podobna nieliniowość bohaterów świadczy o ich ewolucji i psychologii nieokreślonej prozy. Rozbija średniowieczną instytucję rodziny, a wraz z nią nowoczesną - w obu przypadkach mamy do czynienia z wyjątkowo niesprawiedliwym obrazem społeczeństwa przede wszystkim w odniesieniu do kobiety, w której uczucia są ograniczone narzuconymi fundamentami.

Jednocześnie nie mniejszą uwagę przywiązuje się do relacji rodzic-dziecko niż do relacji małżeńskich (relacja Kristin i jej męża jest jednym z elementów książki, ale nie jej istotą). To ciepłe relacje Kristin z jej ojcem i relacje z jej siedmioma synami. Jednak macierzyństwo wiąże się nie tylko z radością, ale także ze smutkiem - Kristin , podobnie jak Jenny, straciła dziecko. Undset podkreśla, że ​​macierzyństwo jest najważniejszym etapem dorastania kobiety, ważniejszą hipostazą niż rola kochanki.

Kolejną nie mniej znaczącą warstwą treści jest religia, chociaż jest ona pokazywana w mniejszym stopniu niż relacje wewnątrz rodziny. Interesujące jest to, że w trakcie pisania trylogii poglądy religijne Undset zmieniły się radykalnie - z ateisty i poganki (jak sama się nazywała) zmieniła się w pobożną katoliczkę.

Ocena trylogii 10/10
Ocena @Little_Lotte:
{}{}{}{}{}{}{}{}{}{}
Książka Krystyna córka Lavransa. Część I
2 wydania
Krystyna córka Lavransa. Część I
Sigrid Undset
{}7.5/10
W 1306 roku, w targanej konfliktami wewnętrznymi Norwegii, Lavrans z żoną Ragnfridą i córeczką Krystyną osiedlają się na gruncie Jørund w pięknej górskiej dolinie w Gudbrandsdalen. Od tej chwili śledz...
Komentarze
@Renax
@Renax · 6 dni temu
Koleżanka dawno temu chwaliła tę powieść. Zamierzam ją przeczytać, ale póki co ładnie było poczytać Twój tekst o niej.
{}× 1
@jatymyoni
@jatymyoni · 6 dni temu
Od tej książki dawno temu zakochałam się Undset i później przeczytałam jej wszystkie książki wydane w Polsce.
{}× 1

Pozostałe recenzje @Little_Lotte

Książka Sonata Kreutzerowska

@Obrazek "Sonata Kreutzerowska" - stała się wybitnym wydarzeniem w życiu literackim późnych lat 80. ubiegłego wieku i ...

Książka Golem

Powieść «Golem» G. Meyrinka (1915) jest napisana w gatunku „powieści okultystycznej”, i bezpośrednio odpowiada popula...

Nowe recenzje

Książka Droga bez powrotu

,,Droga bez powrotu,, to wspaniała opowieść o losach nowosolskiego dziennikarza, którą przeczytałam z przyjemnością. Ks...

Książka Lista Schindlera

Historię, a przede wszystkim dokonania Oskara Schindlera wielu zna głównie z świetnie wyreżyserowanego filmu Spielber...

Książka Normalni ludzie

Tyle sprzecznych opinii na temat tej książki krąży po internecie, że musiałam sama przekonać się jak to w końcu z nią j...

{}