Lektury subwersywne

Paweł Dybel
Lektury subwersywne
Popraw tę książkę | Dodaj inne wydanie

Opis

Lektury subwersywne to lektury przekorne, w których teksty czyta się „pod włos”, wskazując na to, że zawarty w nich sens nie do końca pokrywa się z intencjami ich autorów. Jest on w pewnym sensie „mądrzejszy” od tego, co zamierzali powiedzieć, i często nie daje się z tym pogodzić. Efektem tego typu lektury jest przemieszczenie sensu tekstu, jego radykalne przewartościowanie. Tę przewrotną strategię interpretacyjną Dybel obiera zarówno w odniesieniu do wybranych filozoficznych tekstów Gadamera, Kanta, Derridy i Lacana, jak i do tekstów literackich Szekspira, Kafki, Schulza i Gombrowicza. Wyrafinowanie takiej strategii polega na tym, że starając się z dużą precyzją zrekonstruować sens tych tekstów, dociera do jego ukrytych założeń, co każe mu poza ów sens wykroczyć i ukazać go w nowym świetle. Jeśli więc dokładnie przyjrzymy się estetyce Kanta, okazuje się, że ‒ wbrew temu, co twierdzi Gadamer ‒ pojęcie piękna jest w niej ściśle powiązane z tym, co etyczne; przeformułowana przez Derridę relacja między ergonem i parergonem dzieła, przemieszczona na plan ludzkiej egzystencji, wskazuje na zdumiewające pokrewieństwo doświadczenia piękna z doświadczeniem śmierci; twierdzenie Felman, że literatura jest ślepą subwersywną plamką psychoanalizy, implikuje między nimi relację kolistą, w której inspirują się nawzajem; zablokowane pragnienie Hamleta nie bierze się stąd, że – jak sugeruje Freud ‒ chce on zająć miejsce ojca przy matce, ale stąd, że nie jest ona zdolna do żałoby po zamordowanym mężu; okrutny sposób, w jaki w Procesie Kafki funkcjonuje prawo, nie wynika z jego deformacji, ale z samych podstaw prawa pozytywnego, ukształtowanego w tradycji europejskiej. Na podobne paradoksy możemy wskazać, przyglądając się bliżej motywom mesjańskim w prozie Schulza czy toposowi „gęby” u Gombrowicza. Nasz tradycyjny sposób lektury tych tekstów zatem się załamuje i oto nagle skonfrontowani jesteśmy z całkiem nowymi pytaniami.
WSTĘP

Od myślenia krytycznego do subwersywnego

CZĘŚĆ I. ESEJE FILOZOFICZNE

Rozdział I

NIEBO GWIAŹDZISTE NAD KROLEWCEM A PRAWO MORALNE

Dyskusja Gadamera z estetyką Kanta

1. Ambiwalentny stosunek Gadamera do estetyki Kanta
2. Estetyka Kanta a tradycja europejskiego humanizmu
3. „Wolne” piękno przyrody i „zależne” piękno dzieła sztuki
4. Pojęcia smaku i geniuszu u Kanta. Prymat wyobraźni nad intelektem
5. „Spoglądanie” artysty na pojęcia i ich „rozszerzanie”
6. Niebo nad Królewcem a prawo moralne

Rozdział II

POJĘCIA ERGONU I PARERGONU W JACQUES’A DERRIDY MYŚLI O SZTUCE

Uwagi na marginesie książki Prawda w malarstwie

1. Derridy strategia dekonstrukcji
2. Metafora złożenia w krypcie i Kanta ujęcie relacji ergonu do parergonu dzieła
3. Parergon jako immanentny brak ergonu
4. Samo-obrona parergonu dzieła przed dyseminującą robotą differance
5. Parergon jako kopia differance
6. Parergon i pisanie „na marginesie” dzieła
7. „Otchłannienie” koła sztuki i myśli o sztuce w estetyce Hegla
8. „Błędne” hermeneutyczne koło Heideggera myśli o sztuce?
9. Rożnica między ergonem a parergonem dzieła a jego materialny wymiar
10. Dekonstrukcja jako przemieszczenie/parergon tego, co dekonstruowane

Rozdział III

PIĘKNY TULIPAN, TRUP I BEZ CZYSTEGO CIĘCIA

Bez-duszna estetyka Derridy

1. Obrzeżenie kwiatu jako parergon
2. Parergon i „brak niczego”
3. Cięcie parergonu i cięcie śmierci
4. Piękno i darzenie trupem

Rozdział IV

DERRIDY SPOR Z LACANEM O FALLUSA

Pamięci Antony’ego Easthope’a

1. Dekonstrukcjonizm Derridy i „znaczące fallusa” Lacana
2. „Znaczące fallusa” Lacana jako transcendentalna podstawa języka?
3. Spor o relację głos‒litera
4. Trzy pojęcia fallusa według Lacana
5. Eks-centryczna pozycja fallusa symbolicznego wobec łańcucha znaczących
6. Czy Lacan był fallogocentrystą?

CZĘŚĆ II. INTERPRETACJE LITERACKIE

Rozdział V

LITERATURA ‒ WYZWANIE DLA PSYCHOANALIZY?

1. Psychoanalityczny dyskurs Freuda i literatura
2. Literatura jako „ciało języka, psychoanaliza jako „ciało wiedzy
3. Psychoanaliza „rozwija” w swoim dyskursie „zwinięty” dyskurs literacki
4. Literatura jako „subwersywna ślepa plamka” psychoanalizy
5. Trójkąt edypalny
6. Freudowskie metafory „pępka” marzenia sennego i „grzybni”
7. Dotyk Realnego w marzeniach sennych. Ojciec i płonący syn
8. Tekst literacki jako podmiot wiedzy i a-topiczna pozycja interpretatora
9. Dylematy interpretacji psychoanalitycznej

Rozdział VI

CZEGO PRAGNĄŁ HAMLET?

Uwagi wokół seminarium Jacques’a Lacana Le desir et son interpretation

1. Dzieło Szekspira i psychoanaliza. Hamleta interpretacja Freuda
2. „Pragnienie i jego interpretacja” ‒ seminarium Lacana o Hamlecie
3. Hamlet chrześcijanin i jego czekanie na „swoją godzinę”
4. Hamlet, matka i fallus Klaudiusza
5. Czego pragnął Hamlet?

Rozdział VII

„WSZYSCY OSKARŻENI SĄ PIĘKNI…”

Antynomie doświadczenia prawa w Procesie Franza Kafki

1. Kafka i sadystyczny ojciec. Pojęcie Prawa Jahwe
2. Franz jako Nikt dla ojca
3. Zapętlenie prawa pozytywnego i wina podmiotu
4. Adwokat Huld jako Mesjasz zdegradowany
5. Mityczne „wnętrze prawa”, którego nie ma
6. Bezgłowy Bóg prawa i jego ofiary

Rozdział VIII

SCHULZ, NIETZSCHE I ŚMIERĆ BOGA

1. Dlaczego Bóg umarł?
2. Opowiadanie Sierpień i biblijna opowieść o Abrahamie i Izaaku
3. Śmierć Boga u Schulza
4. Pusty czas matriarchatu i tęsknota za Mesjaszem

Rozdział IX

GOMBROWICZA GRA W GĘBY ALBO GRA GĄB

1. Forma jako styl
2. Walka gąb i poszukiwanie Formy jako Nad-Gęby
3. Śniące cogito Gombrowicza i Descartes’a
4. Od gęby własnej i innego nie ma ucieczki
5. Dialektyka relacji Pan‒Parobek. Różnica z Heglem
6. Czym jest Forma u Gombrowicza?
7. „Trzeci człowiek” i Wielki Inny
8. W pościgu za Formą

Indeks nazwisk

Data wydania: 2022-07-25
ISBN: 978-83-242-3802-6, 9788324238026
Wydawnictwo: Universitas
Stron: 296
dodana przez: Vernau

Autor

Paweł Dybel Paweł Dybel
Urodzony w 1951 roku w Polsce
Prof. dr hab. Paweł Dybel – profesor w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych UW oraz w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Główne obszary badań to współczesna filozofia (hermeneutyka, antropologia filozoficzna, poststrukturalizm), teorie psycho...

Pozostałe książki:

Granice rozumienia i interpretacji : o hermeneutyce Hansa-Georga Gadamera Zagadka "drugiej płci". Spory wokół różnicy seksualnej w psychoanalizie i feminizmie Granice polityczności Freuda sen o kulturze Dylematy demokracji. Kontekst polski
Wszystkie książki Paweł Dybel

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki

Moja Biblioteczka

Już przeczytana? Jak ją oceniasz?

Recenzje

Książka Lektury subwersywne nie ma jeszcze recenzji. Znasz ją? Może napiszesz kilka słów dla innych Kanapowiczów?
️ Napisz pierwszą recenzje

Moja opinia o książce

Cytaty z książki

O nie! Książka Lektury subwersywne. czuje się pominięta, bo nikt nie dodał jeszcze do niej cytatu. Może jej pomożesz i dodasz jakiś?
Dodaj cytat
O nas Kontakt Pomoc
Polityka prywatności Regulamin
© 2022 nakanapie.pl