Piwo: nap贸j narodowy

Jan Kocha艅czyk
Ksi膮偶ka Piwo: nap贸j narodowy
Ksi膮偶ka Piwo: nap贸j narodowy
Popraw t臋 ksi膮偶k臋 | Dodaj inne wydanie

Opis

Od niepami臋tnych czas贸w piwo by艂o podstawowym napojem Polak贸w. A偶 do ko艅ca XVI wieku nie mia艂o praktycznie 偶adnej konkurencji. Nie by艂a wtedy znana herbata czy kawa. Woda by艂a cz臋sto zanieczyszczona i niebezpieczna dla zdrowia. 400 lat temu historyk Bartosz Paprocki pisa艂 o nadzwyczajnej osobliwo艣ci, czyli mazurskim szlachcicu Jarzynie herbu Trzaska. Uchodzi艂 on za absolutnego dziwaka, bo... pi艂 tylko wod臋 i dlatego zyska艂 przydomek: 鈥濿oda鈥.
Niskoprocentowe piwne trunki, jak mawia艂 pan Rej z Nag艂owic 鈥瀗ie zaparza艂y g艂owy鈥 tak, jak bardziej ogniste napoje.
Ambitna W艂oszka, kr贸lowa Bona, kt贸rej decyzje spotyka艂y si臋 cz臋sto z oporem pan贸w polskich, mawia艂a: 鈥濸olska krew z piwa 鈥 nieburzliwa鈥. Wiedzia艂a, 偶e z艂oty nap贸j nie odbiera rozs膮dku i nie prowokuje tak do burd jak mocniejsze napitki.
Co prawda, bogaci panowie cz臋sto nadmiernie u偶ywali wina i gorza艂ki. Go艣cinno艣膰 polska ju偶 w dawnych wie-kach by艂a przys艂owiowa. Hiszpa艅ski prawnik Roizius, bohater s艂awnej fraszki Kochanowskiego 鈥濷 doktorze Hiszpanie鈥, kt贸rego polski poeta z kompanami tak spi艂 podczas weso艂ej nocy, 偶e 鈥瀔艂ad艂 si臋 spa膰 trze藕wy, a wsta艂 pijany鈥 - tak opisywa艂 polskie obyczaje: 鈥炁籩gnaj, burzliwy Krakowie, bo tutaj 偶ycie nie jest niczym jak piciem鈥.
Nadmierne picie pot臋piali morali艣ci, jednak a偶 do XVI wieku nie by艂o ono zjawiskiem powszechnym. Nie przyj膮艂 si臋 u nas moskiewski styl picia mocnej, zanieczyszczonej w贸dki, kt贸ra 鈥 jak pisa艂 Jan Chryzostom Pasek 鈥 鈥瀒m najbardziej 艣mierdzi, tym w wi臋kszej jest u Moskali cenie! Przysmak taki, 偶eby koza wrzeszcza艂a, gdyby jej gwa艂tem wla艂鈥.
Ch艂opi i panowie szlachta pili piwo, bogatsi mi贸d i wino; gorza艂ka d艂ugo by艂a traktowana jako lekarstwo.
Literatura staropolska i p贸藕niejsza nie oddaje nale偶ycie 鈥瀙rzewagi鈥 piwa nad innymi trunkami. Piwo by艂o w codziennym 偶yciu czym艣 tak powszechnym, 偶e prawie niezauwa偶alnym. Poeci za艣 bardzo cz臋sto na艣ladowali a偶 nazbyt dos艂ownie dawnych mistrz贸w greckich i rzymskich, kt贸rzy z oczywistych przyczyn s艂awili g艂贸wnie wino i boskiego Bachusa. W karczmach tymczasem 鈥 g艂贸wnych o艣rodkach 偶ycia towarzyskiego dawnych Polak贸w 鈥 dominowa艂o piwo i rytua艂y z nim zwi膮zane. Na przyk艂ad 鈥瀝z膮d鈥, czyli zwyczaj p艂acenia za piwo po kolei: najpierw jeden p艂aci za wszystkich, potem drugi, potem trzeci 鈥 i tak dalej. Przestrzegano szlachcic贸w, 偶eby nie siadali w rz膮d z ch艂opami. Tymczasem w czasach Piast贸w w karczmach panowa艂y do艣膰 demokratyczne obyczaje. Prawo stanowi艂o na przyk艂ad, 偶e ch艂op, kt贸ry zrani艂 szlachcica podczas biesiady w og贸le nie p艂aci艂 偶adnej nawi膮zki. Mo偶na wi臋c przypuszcza膰, 偶e jak zauwa偶y艂 nasz 艣wietny pisarz historyczny Pawe艂 Jasienica 鈥 鈥瀢ielmo偶nym鈥 i 鈥瀙racowitym鈥 cz臋sto si臋 zdarza艂o biesiadowa膰, nawet awanturowa膰 si臋 razem. Inny przepis orzeka艂, i偶 wolno przepi膰 kurt臋, koszul臋, czapk臋, lecz dolnej garderoby karczmarz nie 艣mie przyjmowa膰鈥.
Szlachetnie i mniej szlachetnie urodzeni rodacy wsp贸lnie wznosili toasty: 鈥瀂drowie twoje w g臋b臋 moj臋鈥.
Polska Jagiellon贸w nie przypomina艂a ju偶 takiej sielanki. Mi臋dzy stanami tworzy艂y si臋 coraz wi臋ksze r贸偶nice. Bogaci zdradzali piwo czy nawet staropolski mi贸d. Wybierali zagraniczne wina i rosolisy. Niskoprocentowe piwo nadal jednak pozostawa艂o napojem 鈥 jak chleb 鈥 powszednim.
Dopiero w Polsce porozbiorowej zmieni艂 si臋 radykalnie styl picia. Tania w贸dka dominowa艂a w karczmach. Coraz cz臋stsze by艂y przypadki... zapijania si臋 na 艣mier膰!
Wac艂aw Maciejowski w ksi膮偶ce 鈥濸olska i Ru艣鈥 (1842) pisze: 鈥濲e偶eli upiwszy si臋 go艣cie zwalili si臋 z n贸g, ci co pozostali przy zmys艂ach pili na has艂o, to jest robili umow臋, 偶e gdy jeden os艂abnie, drugi mocniejszy w si艂ach b臋dzie mia艂 o nim staranie, po艣le po cyrulika, a偶eby zalanego trunkiem ratowa艂, a gdyby nie pomog艂o i przysz艂o opi艂emu wyzion膮膰 ducha, 偶e po艣le po ksi臋dza鈥.
Charakterystyczne s膮 te偶 niekt贸re porady lekarskie z tego okresu. 鈥濲e偶eli kto nie chce by膰 pijanym podczas jakiej ochoty, we藕mij nasienia pietruszczanego, utrzyj je na proszek mia艂ki, daj go wypi膰 w takim trunku, jaki masz pi膰 podczas ochoty. Uznasz prawd臋, tylko spr贸buj鈥.
Coraz powszechniej trzeba te偶 stosowa膰 艣rodki na kaca - takie jak ostryga polska, czyli 偶贸艂tko, p贸艂 cytryny, szczypta soli i pieprzu.
(...)
Julian Tuwim g艂osi艂 chwa艂臋 piwa nie tylko s艂owem, ale i czynem. Jego niezawodny spos贸b na natchnienie to 鈥瀔ieliszek czystej, czasem dwa, potem bomba piwa鈥. Poeta uwielbia艂 atmosfer臋 ma艂ych miasteczek, pachn膮cych piwem:
Targ na rynku,
W rynku szynk,
A w tym szynku
Dymno, piwno...
W takim szynku mo偶na by艂o niekiedy spotka膰 idea艂 kelnera doskona艂ego, opisywany przez Leopolda Staffa:
Z czasem tak swoj膮 sztuk臋 posiad艂 doskonale,
呕e os艂upienie budzi艂 w najstarszych bywalcach,
Gdy, wyfraczony, w p臋dzie przyni贸s艂 na sal臋
Tuzin bomb piwa z pian膮 w ka偶dych pi臋ciu palcach.
Przytulne lokale mia艂y swoje zalety latem i zim膮. Stanis艂aw Grochowiak wspomina s艂ynne polskie budki z piwem, daj膮ce ulg臋 spragnionym podczas upalnych dni:
Kiosk jest w kolorze miodu. Wida膰 to zw艂aszcza w upa艂.
Bierzesz kufel jak krater, dymi膮cy osami.
Wok贸艂 tylko m臋偶czy藕ni.
XX-wieczny mistrz humoru, Jan Sztaudynger, ceni艂 zdaje si臋 piwo znacznie wy偶ej ni偶 szampana, skoro 偶yczy艂 sobie, aby jego fraszki by艂y
...lekkie jak na piwie piana
Ch臋tnie przez t臋gich piwosz贸w spijana,
A je艣li pian膮 kogo艣 uszcz臋艣liwi臋,
Niech smaku dojdzie te偶 i w samym piwie.
!
Piwo, jak si臋 okazuje, r贸wnie偶 w ostatnich dw贸ch stu-leciach ekspansji napoj贸w wysokoprocentowych, by艂o obecne w kulturze polskiej, wp艂ywa艂o na styl picia i biesiadowania, inspirowa艂o artyst贸w. By艂o cenionym napo-jem Pegaza, a Muzy te偶 ch臋tnie poci膮ga艂y sobie 鈥 nie tylko piwo bezalkoholowe.
A jak b臋dzie w przysz艂o艣ci? Zobaczymy. Pisarze 鈥 do pi贸r!
(Fragmenty)
Jan Kocha艅czyk
Dziennikarz. Absolwent Uniwersytetu 艢l膮skiego (polonistyka).
Od roku 1975 鈥 redaktor og贸lnopolskiej gazety 鈥濻port鈥 (Katowice).
Droga zawodowa: od korektora do zast臋pcy sekretarza redakcji, kierownika dzia艂u publicystyki i szefa redakcji dodatk贸w kolorowych.
Publikacje dotycz膮ce g艂贸wnie sport贸w lotniczych, lekkoatletyki, p艂ywania i problem贸w ruchu olimpijskiego.
Nagrody dziennikarskie i literackie 鈥 miedzy innymi 鈥濭rand Prix鈥 prezesa koncernu prasowego RSW (Warszawa) za cykl publikacji dotycz膮cych sportu zawodowego w krajach socjalistycznych (1989). Polskie opinie i dyskusje odbi艂y si臋 wtedy echem tak偶e w Zwi膮zku Radzieckim (epoka pieriestrojki Gorbaczowa) i przyspieszy艂y reformy ruchu olimpijskiego po naradzie na Kubie.
Nagrody w konkursach na artyku艂y i opowiadania sportowe.
Od 1991 roku 鈥 zast臋pca redaktora naczelnego tygodnika filmowego 鈥濫kran鈥, przeniesionego w tym czasie z Warszawy do Katowic (Grupa 鈥濬ibak 鈥 Noma 鈥 Press鈥).
Od 1994 鈥 zast臋pca redaktora naczelnego tygodnika 鈥濸anorama鈥. Wsp贸艂praca z katowickimi redakcjami 鈥濪ziennika 艢l膮skiego鈥, 鈥濿ieczoru鈥, 鈥濱ntegracji Europejskiej鈥 i in.
Wydania ksi膮偶kowe 鈥 m. in. 鈥濬ilmowe skandale i skandali艣ci鈥 (鈥濼w贸j Styl鈥, 2005) oraz 鈥炁歝igany Roman Pola艅ski鈥 (cz臋艣膰 biograficzna).
Data wydania: 2012-01
ISBN: 978-83-63080-10-5, 9788363080105
Rodzaj: e-book
Wydawnictwo: E-bookowo

Gdzie kupi膰

Ksi臋garnie internetowe


Og艂oszenia

{}
Dodaj og艂oszenie
za darmo!
U偶ywane ksi膮偶ki maj膮 dusz臋. Zamiast kupowa膰 w sklepie, zajrzyj na nasz膮 stron臋 z og艂oszeniami. Ksi膮偶kowe zero-waste? Kupuj u偶ywane, sprzedawaj niechciane.

Moja Biblioteczka

Ju偶 przeczytana? Jak j膮 oceniasz?

Recenzje

Co艣 mi si臋 wydaje, 偶e ksi膮偶ka Piwo: nap贸j narodowy a偶 si臋 prosi o Twoj膮 recenzj臋. Chyba jej nie odm贸wisz?
{}锔 Napisz pierwsz膮 recenzje

Moja opinia o ksi膮偶ce

Co czyta膰 po ksi膮偶ce “Piwo: nap贸j narodowy”- Jan Kocha艅czyk

Ksi膮偶ka Filmowe k艂amstwa i manipulacje, czyli spos贸b na pranie m贸zgu
Filmowe k艂amstwa i manipula... Jan Kocha艅czyk
Mniej wi臋cej 100 lat temu Lenin orzek艂, 偶e 鈥瀔ino to najwa偶ni...
Ksi膮偶ka Polska-Rosja. Czas pokoju, czas wojny
Polska-Rosja. Czas pokoju, ... Jan Kocha艅czyk
Historia dw贸ch s艂owia艅skich narod贸w, od czas贸w Chrobrego do ...
Ksi膮偶ka Napoleon
Napoleon Jan Kocha艅czyk
{}4/10
Napoleon podporz膮dkowa艂 sobie Ko艣ci贸艂 francuski, a po og艂osz...
Ksi膮偶ka Polska-Rosja: wojna i pok贸j. Tom 1 Od Chrobrego do Katarzyny
Polska-Rosja: wojna i pok贸j... Jan Kocha艅czyk
W roku 2012 鈥 najwi臋ksze 艣wi臋to narodowe Rosjan: 400. roczni...
Ksi膮偶ka Przeboje kuchni staropolskiej
Przeboje kuchni staropolskiej Jan Kocha艅czyk
Kiedy wszed艂 na ekrany znakomity film Francisa Forda Coppoli...

Cytaty z ksi膮偶ki

O nie! Ksi膮偶ka Piwo: nap贸j narodowy. czuje si臋 pomini臋ta, bo nikt nie doda艂 jeszcze do niej cytatu. Mo偶e jej pomo偶esz i dodasz jaki艣?
{} Dodaj cytat
O nas Kontakt Pomoc Polityka prywatno艣ci Regulamin
© 2021 nakanapie.pl
Zrobione z {} na Pradze Po艂udnie