TYLKO U NAS

Recenzja książki O naturze ludzkiej

Człowiek i ludzkość w czterech wykładach

Autor: @tsantsara ·3 minuty
2021-04-05 2 komentarze 16 Polubień
Ludzie są zwierzętami, którymi rządzą prawa biologii.

Ostatnia książka Scrutona to - jak sam napisał w przedmowie - co najwyżej skrót jego poglądów, które w formie 3 wykładów zostały przez niego wygłoszone jesienią 2013 na zaproszenie uniwersytetu w Princeton. Ciekawostką jest może, że wśród 4 osób z Princeton, które czytały je przed wygłoszeniem (jako koreferenci przygotowujący się do zadawania pytań?) była także Alicja Gęścińska - autor dziękuje im wszystkim we wstępie. Do przeredagowanych dla publikacji książkowej tekstów wykładów dołączony został jeszcze 4. rozdział książki "The Soul of the World" Scrutona, i w ten sposób powstały 4 rozdziały składające się na tę niewielką, ale "gęstą" książkę.

Rodzaj ludzki
W pierwszym wykładzie Scruton zajmuje się filozoficznymi i naukowymi teoriami, które zaliczały człowieka do świata zwierząt lub na odwrót - wyodrębniały go z niego. Obecnie wiodącymi naukami, kontynuującymi spór w tym zakresie, są genetyka i teoria gier.
Scruton nie kwestionuje, że światem ludzkim rządzi biologia, mająca tę samą naturę, co biologia innych zwierząt, choć od tysięcy lat rozliczni pisarze i filozofowie wynoszą ludzką miłość ponad porządek naturalny. Dziś nauki biologiczne troskę o dzieci, poświęcenie, sprawiedliwość a także wszelkie uczucia wywodzą z naszego podłoża biologicznego, jakie współdzielimy z innymi zwierzętami, w tym mieści się również zwierzęca terytorialność, którą ludzie tylko opakowali ideałami (Ojczyzna). Słabości teorii Darwina, który nie chciał wyłączyć człowieka z procesu ewolucji, stara się dziś pokonać genetyka z teorią, że nie pojedyncze, rozmnażające się płciowo zwierzę, lecz samoreplikujący się gen (Dowkins) decyduje o doborze naturalnym, co miałoby wyjaśniać zarówno problem agresji (Lorenz), jak i zachowania altruistyczne poza obrębem rodzinnym. Z kolei strategie działania genów miałaby wyjaśniać teoria gier. Innymi słowy coraz więcej pojawia się dziś teorii sugerujących, że moralność jest wynikiem ewolucji instynktów społecznych, jakie posiadają także inne gatunki zwierząt, choć wciąż zdarzają się krytycy twierdzący, iż ludzkość posiada równocześnie właściwości, jakie są zbędne z punktu widzenia ewolucji (Wallace). Człowiek miałby adaptować się do środowiska nie tylko genetycznie, ale i kulturowo. Dawkins twierdzi, że podobnie jak organizm człowieka jest nośnikiem samoreplikujących się genów, tak kultura miałaby być wehikułem samoreplikujących się "memów" - bytów myślowych, tworzonych przez ludzkie mózgi. Jego zdaniem idee, przekonania i postawy to rodzaj wirusów, które wykorzystują tylko energię biologicznych mózgów. Dlaczego jednak ani Dawkins, ani inni biologowie nie uwzględniają, wręcz uparcie pomijają racjonalność, jaką się kierują ludzie, a którą można by dość łatwo uzasadnić ich wybory moralne - nie jest jasne. Bo ani geny, ani memy racjonalnością się nie kierują. A przecież jesteśmy, owszem, zwierzętami, ale też osobami mającymi odrębne życie emocjonalne, oparte na samoświadomym myśleniu. Osoba to "emergentny byt, zakorzeniony w ludzkim bycie, ale należący do innego porządku wyjaśniania niż badany przez biologię" (s. 24) To jak obraz, który ma wymiar fizyczny i ideowy. Tymczasem popularyzatorzy nauk biologicznych chcą koniecznie sprowadzić człowieka do tego, czym był ewolucyjnie na wcześniejszym etapie rozwoju. A przy tym posługują się dość wątpliwą techniką erystyczną, która pozwala wyszydzić cokolwiek: zbijają przekonania potoczne - oparte nie na nauce, lecz na wierze - za pomocą pomocą wątpliwej jakości argumentów, ale ponieważ przeciętny człowiek nie zajmuje się na co dzień ani nauką, ani logiką, zyskują nad nim przewagę. Wątpliwych uzasadnień biolodzy dostarczają próbując wyjaśnić w kategoriach ewolucyjnych takie zjawiska jak śmiech, odpowiedzialność, życie psychiczne czy zdolność do samorefleksji. "Podmiot jest w zasadzie nieobserwowalny dla nauki"(s.25) ponieważ nie należy do świata empirii. Bo "na pewnym poziomie złożoności staje się dla nas dostępny pewien sposób postrzegania innych i samych siebie i dzięki temu sposobowi patrzenia stajemy przed obliczem świata innego niż opisywany przez biologię ewolucyjną. Ten inny świat jest światem, w którym żyjemy - Lebenswelt, by posłużyć się terminem Husserla. - światem postaw interpersonalnych." (s.29). Ponadto wbrew biologistycznym teoriom "nie wszystko co daje korzyść ma jakąś funkcję" (s.21).

Stosunki międzyludzkie
U początku moralności leży relacja "ja-ty", o której mówił Buber. Kant twerdził, że życie moralne rodzi się z samoidentyfikacji podmiotu jako "ja". Podmiot jest punktem widzenia świata, nie elementem w jego obrębie (s. 41). Na tej relacji z drugim, równorzędnym podmiotem budujemy: moralność, odpowiedzialność, prawo, instytucje, religię, miłość i sztukę.

Życie moralne
Zobowiązania sakralne

Moja ocena:

Data przeczytania: 2020-08-31

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki
O naturze ludzkiej
O naturze ludzkiej
Roger Scruton
8.5/10
Obrona wyjątkowości człowieka pióra uznanego filozofa Rogera Scrutona. W książce "O naturze ludzkiej" ceniony pisarz i filozof Roger Scruton przedstawia oryginalną i radykalną obronę ludzkiej wyjątk...
Komentarze
@jatymyoni
@jatymyoni · prawie 2 lata temu
Spoiler kojarzy mi się z powieścią, kiedy nie zdradzamy przebiegu akcji. Natomiast w książkach naukowych, czy popularnonaukowych, moim zdaniem, nie ma to sensu. Sięgnę po daną książkę, kiedy zaciekawią mnie poglądy autora.
Dla mnie za mało w tej recenzji jest poglądów samego Scrutona.
× 1
@Meszuge
@Meszuge · 6 miesięcy temu
„Samowola jest właśnie brakiem jakiejkolwiek wiążącej więzi. Człowiek samowolny pozostaje odłączony i już tylko panuje, i to dotąd jedynie, póki sam nie zostaje opanowany. […] Wolność możliwa jest tylko w relacji Ja-Ty. […] Samowola jest pustą wolnością, pozbawioną swego istotowego korelatu”. ("Ja-Ty", M. Buber.).


Tak mi się przypomniało...
A Twoja opinia jest na tyle wystarczająca, chyba jednak daruję sobie tę książkę. Poznałem przekonania Scrutona, a detale i argumenty, nie wydają mi się aż tak niezbędne do życia.

Dobra robota, dzięki. :-)
@tsantsara
@tsantsara · 6 miesięcy temu
Dziękuję, choć robota jeszcze nie skończona...nie miałem siły.
× 1
O naturze ludzkiej
O naturze ludzkiej
Roger Scruton
8.5/10
Obrona wyjątkowości człowieka pióra uznanego filozofa Rogera Scrutona. W książce "O naturze ludzkiej" ceniony pisarz i filozof Roger Scruton przedstawia oryginalną i radykalną obronę ludzkiej wyjątk...

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki

Zobacz inne recenzje

Lektura “O naturze ludzkiej”, choć dość krótka, zdecydowanie nie jest lekturą na jeden wieczór (a może jest, jeśli ktoś ubóstwia filozofię i z zapałem zagłębia się w kolejne myśli i refleksje autora)...

@ilons @ilons

Nigdy nie spodziewałam się, że sięgnę po taką książkę. Odkąd zaczęłam czytać do niedawna jedyne książki jakie czytałam to były młodzieżówki, kryminały, thrillery i fantastyka, no czasami jakiś report...

@books.on.the.moon @books.on.the.moon

Pozostałe recenzje @tsantsara

Młodość i inne opowiadania
Opowiadania dla wybrednych - przypisy dla idiotów

Mogło się to wydarzyć tylko w Anglii, gdzie ludzie i morze niejako przenikają się wzajemnie: morze wchodzi w życie większości ludzi, a ludzie wiedzą o morzu coś niecoś l...

Recenzja książki Młodość i inne opowiadania
Wiek paradoksów. Czy technologia nas ocali?
Co jest ważniejsze - jarzębina czy telefon?

Moja młodsza córka w wieku czterech lat miała w swoim życiu okres pytań z serii: "Co jest ważniejsze?" Natalia Hatalska napisała swą pierwszą książkę o technologii i je...

Recenzja książki Wiek paradoksów. Czy technologia nas ocali?

Nowe recenzje

Tysiąc okrętów
Poruszający głos kobiet
@madalenakw:

Któż z nas nie pamięta mitologii greckiej, mitologicznych bohaterów-Herkulesa, Achillesa, Odyseusza, Prometeusza. A ko...

Recenzja książki Tysiąc okrętów
Huśtajka. Borderline
Pięć tysięcy odłamków kobiety
@Skazananaks...:

Borderline to zaburzenie osobowości z pogranicza, które częściej występuje u kobiet. Pomimo rozwoju medycyny i lepszej ...

Recenzja książki Huśtajka. Borderline
W otchłani
W otchłani emocji
@fascynacja_...:

Pamiętam, jak jeszcze całkiem niedawno usiadłam do książki „Fałszywe tropy” Katarzyny Wolwowicz i przepadłam. Po raz pi...

Recenzja książki W otchłani
O nas Kontakt Pomoc
Polityka prywatności Regulamin
© 2023 nakanapie.pl