Recenzja książki Mechanika kwantowa

Klasyczna mechanika kwantowa na sposób dydaktyczny

@Lamesz @Lamesz · 2011-09-27
Książka Schiffa stanowi absolutną klasykę na rynku. Pierwsze wydanie po angielsku wyszło w 1955 roku; pierwsze polskie w 1977. Tekst wciąż jest w użyciu ze względu na prostotę wykładu i całkiem przystępny język - jest to zdecydowanie tekst o zacięciu dydaktycznym, co odróżnia go np. od "Podstaw mechaniki kwantowej" Szpikowskiego, która stara się wykładać temat systematycznie. Prawda jest zaś taka, że systematyczny wykład mechaniki kwantowej to rzecz nie dla każdego - a z całą pewnością nie dla mnie.

Na czym polega owa dydaktyczność? Ano na tym, że sporo jest tu zwykłego tekstu, podającego tło fizyczne, historyczne, doświadczalne i "kontekst matematyczny", a kolejność odpowiada postępującej trudności, a nie temu, co Autorowi wydaje się sensowną kolejnością z punktu widzenia jego utrwalonej wiedzy. Przykładowo, równanie Schroedingera zostaje "wyprowadzone" z ogólnego dwuwymiarowego równania falowego, następnie zostaje opisana "interpretacja" funkcji falowego i prosty przykład ze skokiem potencjału i pudełkiem - i dopiero po takiej "zaprawie" Autor przechodzi do postulatów, zagadnienia wartości własnych itd. Dla porównania, Szpikowski wali na dzień dobry postulatami, od razu na przykładzie operatora momentu pędu we współrzędnych sferycznych, i od razu z całym inwentarzem rachunku operatorowego i przestrzeni Hilberta.

Schiff (co też jest oczywiście funkcją czasu, kiedy książka powstawała) zwleka, ile to tylko możliwe, ze stosowaniem tego, co obecnie stanowi matematyczne jądro klasycznej teorii kwantów - przestrzeń Hilberta pojawia się gdzieś w połowie tekstu, tamże sformułowanie macierzowe, bra-ket Diraca i komutatory, jeszcze dalej teoria grup. Do zrozumienia kilku fundamentalnych przykładów, np. cząstki w pudle, a nawet atomu wodoru i prostego przykładu z rozpraszaniem, Schiff nie wymaga od czytelnika tak naprawdę wiele matematyki, co zdecydowanie oswaja z mechaniką kwantową.

Jądro wykładu, jak pisze we wstępie sam Autor, stanowią 3 pierwsze wykłady, w sumie ledwie 55 stron tekstu. Pewną część reszty książki zajmuje wprowadzenie w "zinterpretowaną matematykę" wspomnianą częściowo wyżej, ale także elementy metod przybliżonych, w tym rachunek zaburzeń, przybliżenie Borna, oraz spora sekcja (~1/3) poświęcona półklasycznej teorii promieniowania (emisja wymuszona, absorpcja), kwantowego modelowania jąder, atomów i cząstek oraz elementom relatywistycznej teorii kwantowej.

Tekst jest obliczony na 2-3 semestry rozsądnie prowadzonych zajęć. Na końcach rozdziałów znajdują się zadania, ale rozwiązań brak. Jako podręcznik spisuje się znakomicie, zwłaszcza że Autor robi za czytelnika trochę roboty i podaje co trudniejsze wyprowadzenia niemalże krok po kroku. Krótko mówiąc, trudno jest mi wyobrazić sobie tekst, który dawałby więcej realnej mechaniki kwantowej, wymagając tak niewiele, co należy bezwzględnie przypisywać odważnej strategii odkładania matematyki "na później". Wiem, że niektórzy z tego właśnie powodu na Schiffa się skarżą, ale cóż... nie można mieć wszystkiego, prawda?
serce
← polub, jeżeli recenzja Ci się spodobała
Książka Mechanika kwantowa
Mechanika kwantowa
Leonard Isaac Schiff
Komentarze

Inne recenzje @Lamesz

Książka Cykle czasu

Penrose swoją "Drogą do rzeczywistości" wysoko podniósł poprzeczkę książek popularnonaukowych - w zasadzie można już pow...

Książka Szamanizm i archaiczne techniki ekstazy

Eliade miał charakterystyczny styl pisania - z jednej strony fenomenalnie osadzony w literaturze (znajdziemy więc w "Sza...

Nowe recenzje

Książka Virion. Wyrocznia

Przyznaję, że po „Viriona” sięgałam z duszą na ramieniu. Świat wykreowany przez Andrzeja Ziemiańskiego w „Achai” był...

Książka Trzecia terapia

Wiele osób potrzebuje czasem terapii, aby oczyścić się z problemów nie tylko emocjonalnych, ale też tkwiących głęboko w...

AM
@malgosialegn
Książka Odnaleziony portret

„Bądź optymistką. Wiarą można pokonać wszelkie trudności”. Oficer niemiecki w stanie spoczynku, Jorg, przybywa do Św...

AM
@malgosialegn