WYBÓR REDAKCJI

Recenzja książki Liczby, które kłamią. O nadużywaniu oraz przekręcaniu matematyki i statystyki

Liczby nie kłamią. Kłamią ludzie.

Autor: @Carmel-by-the-Sea ·3 minuty
2021-08-20 2 komentarze 10 Polubień
Obserwujemy w świecie regularności, które chcielibyśmy wykorzystać dla naszych celów. Jeśli przypiszemy różnym elementom zmienności liczbowe wartości i będziemy oczekiwać, że to nam pomoże zapanować nad zjawiskami, to zaczynamy zajmować się statystyką. Ostatnio książek o ‘popularnej statystyce stosowanej’ trochę w Polsce wydano. Hugh Barker, pisarz i zapalony fan matematyki, pozbierał sporo przykładów patologii manipulowania matematyką i statystyką w przestrzeni publicznej by przekonać czytelnika o użyteczności liczb, ale i o zagrożeniach wynikających z tego zapalczywego żonglowania nimi. „Liczby, które kłamią. O nadużywaniu oraz przekręcaniu matematyki i statystyki” to przystępnie napisana zachęta do ostrożności w odbiorze wątpliwych treści, które schowano za liczbami.

Autor nie miał ambicji stworzenia dzieła przesadnie nowatorskiego. Stąd sporo przykładów manipulowania statystykami będzie czytelnikowi znana. Cenne w tej akurat publikacji jest to, jak autor akcentuje dość niebanalny problem - zarówno nadużywanie matematyki, jak i chowanie jej w celach przekłamania rzeczywistości. Sięgając po przykłady ze sfery medialnej, politycznej i w szczególności z życia gospodarczego, pokazuje perfidie ludzi w świadomym kłamaniu, zarówno intencjonalnie, ale i w wyniku klasycznych błędów poznawczych, które psychologia zgrabnie opisała (tu głównie mamy: efekt skupienia, błąd koniunkcji, paradoks hazardzisty). Niewiele jest formalnej matematyki, kilka liczb i trochę przykładowych wykresów. Barker postawił na przywołanie konkretnych sytuacji, by pokazać ogólny mechanizm. Z punktu widzenia formalnego, są one często powtórzeniami tego samego motywu (np. przykłady żonglowania makroekonomicznymi parametrami poprzez ukrywanie niejednoznacznych czy nieoczywistych definicji użytych wskaźników). Stąd odbiorca, który nie przepada za matematyką, nie powinien się lekturą zmęczyć czy zniechęcić. Na moje wyróżnienie zasługuje fragment o prawdopodobieństwie warunkowym, które Barker potraktował bardziej zasadniczo. Pod tym pojęciem chowa się cała klasa zjawisk, które w odbiorze społecznym często się wypacza, a wystarczy zapamiętać proste kilka zasad (str. 93-96). Wtedy świetny żart stanie się poważnym orężem do walki z mnóstwem klasycznych błędów powstających podczas operowania probabilistyką:

„Zapamiętaj: P(B|A)=100% wtedy, gdy B to ‘nie rozumie prawdopodobieństwa warunkowego’, a A to ‘dopuszcza się horrendalnych kłamstw liczbowych lub w takowe wierzy’."
(symbol P(B|A) – należy czytać: ‘prawdopodobieństwo zajścia B przy warunku A’)

„Liczby, które kłamią” skierowane są głównie do osób, które chciałyby uodpornić się na wszechogarniającą manipulację (od promocji sklepowych, przez korporacyjne machinacje, po fake news i globalne skandale branż farmaceutycznych, tytoniowych i bankowych). Autor bardzo przystępnie rozpisuje pułapki, które z reguły można neutralizować kierując się logiką matematyki i statystyki. Każdy z około setki paragrafów kończy ciekawe podsumowanie, które zgrabnie ujmują esencje tematyki. Z tych mniej formalnych i zabawnie ujętych wybrałem dwa:

„Po co rząd miałby zmieniać świat, skoro znaczne łatwiej jest zmienić sposób dokonywania pomiarów tegoż świata?” (29)

„(…) zanim prawda zdąży w ogóle wstać z łóżka, kłamstwo jest już w połowie drogi dookoła świata.” (204)

Bardzo dobrze czytało się fragmenty związane wprost z ekonomią. Klasyczna teoria popytu i podaży vs ludzka nieracjonalność, żart z krzywą Laffera vs nierówności społeczne, piramidy finansowe oraz pochodne finansowe vs zachłanność – to świetne przykłady obrazujące zderzenie ekonometrii z ludzkimi słabościami. Barker w każdym przywołanym przykładzie pokazuje istotę problemu, sposób potrzebnego namysłu u osób postronnych i ostatecznie całość zbiera w jasno wyłożone wnioski. Czasem jest śmiesznie, czasem refleksyjnie, a czasem niestety bardzo smutno.

Niewiele znalazłem mankamentów formalnych. Trochę pechowo autor i tłumacz zaczęli całą opowieść. Na stronach 13-18 zabrakło korelacji analizy z wykresem, pojawiły się kompletnie niezrozumiałe (nie wynikające z tekstu) symbole. Do tego tłumacz niepoprawnie zastąpił ‘poziom ufności’ przez ‘poziom pewności’ (niby detal, ale tak nie wolno 😉). Przy okazji wyszedł problem z tłumaczeniem słowa ‘science’. W narracji autora, ‘pseudoscience’ użyte w stosunku do ekonomii (str. 235) pojawia się w innym znaczeniu, niż polski sens słowa ‘pseudonauka’ (wg. Barkera ekonomia nie jest pseudonauką w stylu astrologii, alchemii). Tłumacz powinien jednak to skomentować i uściślić sens. Ponadto od poważnego wydawcy, jakim jest/było PWN, wymagam sporo. Stąd skandalem jest nieumieszczenie bardzo przydatnego (i dostępnego w oryginale) indeksu rzeczowego. To bardzo paskudny dyletantyzm, szczególnie że książka chwilowo kosztuje sporo.

Jeśli ktoś nie lubi statystyki, a czuje, że przydałaby mu się pomoc w ‘ogarnięciu’ sprzecznych danych medialnie prezentowanych, szuka poprawnego sposobu przepracowania manipulacji polityków czy pseud-naukowców sprzedanych firmom prywatnym dla ukrycia prawdy, to opiniowana książka jest dla niego. Sporo się dowie o poprawnym używaniu matematyki w otaczającym nas świecie pełnym sprzeczności, koniunkturalizmu i nieuczciwości w wygłaszanych sądach.

DOBRE – 7/10

Moja ocena:

Data przeczytania: 2021-08-19

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki
Liczby, które kłamią. O nadużywaniu oraz przekręcaniu matematyki i statystyki
Liczby, które kłamią. O nadużywaniu oraz przekręcaniu matematyki i statystyki
Hugh Barker
7/10
Większość ludzi kłamie. To smutny fakt, ale jeśli chodzi o dane statystyczne, to dowiedziono, że 97 procent mężczyzn i 96 procent kobiet posługuje się co najmniej trzema kłamstwami dziennie. Co więce...
Komentarze
@almos
@almos · ponad rok temu
Bardzo dobra recenzja, bardzo dobry tytuł, książkę z pewnością przeczytam, bo temat mnie bardzo interesuje.
× 3
@Carmel-by-the-Sea
@Carmel-by-the-Sea · ponad rok temu
Dzięki. Polecam, choć być może za prostym językiem dla Ciebie pan pisze. Mnie zaciekawiły przykłady z ekonomii, co zajmuje chyba z 60% objętości. Jak się bada inflację, troche o PKB, współczynniki badania nierówności, itp.
× 2
@Mackowy
@Mackowy · ponad rok temu
Dobra recenzja, "Liczby" to chyba coś dla mnie, lądują do "chcę przeczytać".
× 3
@Carmel-by-the-Sea
@Carmel-by-the-Sea · ponad rok temu
Dzięki. Polecam - autor lekko przemyca ciekawe treści ze statystyki popularnej.
× 2
Liczby, które kłamią. O nadużywaniu oraz przekręcaniu matematyki i statystyki
Liczby, które kłamią. O nadużywaniu oraz przekręcaniu matematyki i statystyki
Hugh Barker
7/10
Większość ludzi kłamie. To smutny fakt, ale jeśli chodzi o dane statystyczne, to dowiedziono, że 97 procent mężczyzn i 96 procent kobiet posługuje się co najmniej trzema kłamstwami dziennie. Co więce...

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki

Pozostałe recenzje @Carmel-by-the-Sea

Małpa, która zrozumiała Wszechświat
Ludzka psychologia ewolucyjna

Mimo ‘rozwałkowania’ do szczętu pytania - geny czy charakter (biologia czy kultura)? – wciąż nie daje ono spokoju ludziom; więc je ponawiają i poszukują źródeł własnej w...

Recenzja książki Małpa, która zrozumiała Wszechświat
Odczuwanie i poznawanie. Jak powstają świadome umysły?
Co czyni świadomym?

Mogło być lepiej (choć wciąż nie jest źle) . Kolejna książka profesora neuronauki i psychologii Antonio Damasio nie zaskakuje świeżością. Jest świadomie dostosowana do ‘...

Recenzja książki Odczuwanie i poznawanie. Jak powstają świadome umysły?

Nowe recenzje

Ministerstwo Prawdy
Ministerstwo prawdy
@WystukaneRe...:

Od początku roku z każdej strony jesteśmy bombardowani premierami, zapowiedziami, ba! ekranizacjami i wygląda na to, że...

Recenzja książki Ministerstwo Prawdy
Jakby jutra nie było
Koło ratunkowe
@gala26:

„𝐼𝑑𝑧𝑖𝑒𝑠𝑧 𝑝𝑟𝑧𝑒𝑧 ż𝑦𝑐𝑖𝑒, 𝑧𝑑𝑜𝑏𝑦𝑤𝑎𝑠𝑧 𝑘𝑜𝑙𝑒𝑗𝑛𝑒 𝑠𝑧𝑐𝑧𝑦𝑡𝑦 𝑖 𝑛𝑖𝑒 𝑚𝑦ś𝑙𝑖𝑠𝑧 𝑜 𝑑𝑟𝑜𝑏𝑛𝑦𝑐ℎ 𝑟𝑧𝑒𝑐𝑧𝑎𝑐ℎ. 𝑁𝑖𝑒 𝑚𝑦ś𝑙𝑖𝑠𝑧 𝑜 𝑡𝑦𝑚, 𝑐𝑜 𝑠𝑘ł𝑎𝑑𝑎 𝑠𝑖ę 𝑛𝑎 ...

Recenzja książki Jakby jutra nie było
Wyzwolenie z więzów
Walka o życie
@Grzechuczyta:

Miłość do drugiego człowieka może mieć wiele różnych odmian i bez względu na jej charakter dosyć często kierowana jest ...

Recenzja książki Wyzwolenie z więzów
O nas Kontakt Pomoc
Polityka prywatności Regulamin
© 2023 nakanapie.pl