Gustaw Morcinek

Autor, zmarł w 1963 (żył 72 lata) 116 czytelników
Obserwuj
7.8 /10
36 ocen z 9 książek,
przez 34 kanapowiczów
Urodzony 26 sierpnia 1891 roku w Polsce (Karwina, Czechy)
Młodość spędził w budelach (familokach) w Darkowie i górniczej dzielnicy Karwiny - Żabkowa, gdzie w skrajnej biedzie przeżywał upokorzenia dziecka wychowanego pod hałdą. Był czwartym - a właściwie ósmym, bo czworo rodzeństwa zmarło - dzieckiem Marianny i Józefa Morcinków, którzy nadali mu imię Augustyn; wołano na niego Gustlik, jednak on sam używał imienia Gustaw.
W wieku 19 lat Morcinek dostał stypendium. Gdy jednak w 1914 roku ukończył Seminarium Nauczycielskie w Białej i chciał iść do pracy, wybuchła wojna. Szybko trafił do wojska austriackiego. Od 9 do 21 listopada 1914 roku walczył na froncie rosyjskim, na linii Olkusz-Wolbrom. O mało nie stracił wtedy ręki, postrzelonej w czasie pierwszych walk. Uraz Morcinek wyleczył w Wiedniu.

Potem Morcinek włączył się do akcji plebiscytowej na rzecz przynależności Śląska Cieszyńskiego do Polski, jako ochotnik brał udział w bitwie warszawskiej. Gdy został zwolniony do rezerwy, wrócił nie do Karwiny, która w 1920 roku (po podziale Śląska Cieszyńskiego) została po czeskiej stronie, ale do Skoczowa. - Musiał się tutaj osiedlić. Do Czech nie mógł jechać, bo przecież całą inteligencję stamtąd wygoniono. Mamę i siostrę ściągnął do siebie dopiero po czasie. Z resztą członków rodziny nie utrzymywał kontaktów. Uważał, że oni zdradzili Polskę, bo przyjęli czeskie obywatelstwo - mówi dyrektor Muzeum pisarza.

W Skoczowie Gustaw Morcinek mieszkał od 1919 roku do śmierci w 1963 roku. Najpierw znalazł lokum w domku maszynisty kolejowego przy ul. Krzywej. Skąd przeniósł się do śródmieścia, na ul. Szpitalną, a następnie na ul. Mickiewicza. W 1925 roku ożenił się z koleżanką ze szkoły, w której pracował, Zuzanną Lazarówną - bardzo elokwentną, oczytaną kobietą, świetną partnerką, ewangeliczką (Morcinek był katolikiem) i osobą z wyższych sfer. Związek trwał zaledwie dwa lata; małżeństwo zostało unieważnione w 1929 roku.

- Z winy Morcinka związek nie został skonsumowany. W naszych czasach, gdy zaczyna się życie seksualne przed ślubem, od razu byłoby wiadomo, że coś jest nie tak. U nich dopiero po ślubie wyszło na jaw, że Morcinek jest impotentem. Wtedy to był skandal.
Zuzanna Morcinek dostała kościelny rozwód, ale przez to straciła pracę i wyjechała na Zaolzie. Morcinek przeszedł ciężkie załamanie nerwowe, jednak dość szybko wyszedł z zapaści - rozpad małżeństwa zrekompensowała błyskotliwa kariera pisarska. W swoim dalszym życiu otaczał się pięknymi kobietami. Traktował je jak muzy literackie, ale już nigdy się nie ożenił.

Na początku lat 30. pisarz utrzymywał się z wysokich honorariów, m.in. za pierwszą nagrodzoną książkę "Byli dwaj bracia" i współtworzenie kwartalnika "Zaranie Śląskie".

Gdy w 1939 roku wybuchła wojna, Morcinek uciekł na wschód, gdzie dotarła do niego wiadomość, że Niemcy aresztowali jego siostrę. Wrócił więc, chociaż zdawał sobie sprawę z tego, że jako autor "Wyrąbanego chodnika" i innych książek jest umieszczony przez okupanta na czarnej liście i grozi mu obóz koncentracyjny. - Morcinek był wielkim patriotą, wręcz nadwrażliwym na punkcie narodowościowym. Dlatego nie mógł przeżyć tego, że człowiekiem, który przyprowadził Niemców do jego willi, był dawny uczeń. Nigdy już nie wrócił do pracy w szkole. Uważał, że 19 lat przepracowanych w Skoczowie zmarnował, że albo niczego tych młodych ludzi nie nauczył, albo był kiepskim nauczycielem. Dla Morcinka każdy człowiek, który podpisał volkslistę, był zdrajcą - opowiada Halina Szotek.

Po aresztowaniu Morcinek był wiele lat więziony w obozach koncentracyjnych. Po II wojnie światowej krótko przebywał we Francji i Belgii, aby w 1946 r. wrócić do swojej willi w Skoczowie, przez całą okupację zajmowanej przez Niemców. W latach 1952-1956 był posłem na Sejm.

Pisarz zmarł na białaczkę limfatyczną. Pogrzeb odbył się na koszt państwa w Cieszynie. Dom Morcinka przejęła była gosposia pisarza, Waleria Kuglin. Przez 10 lat prowadziła w willi muzeum, ale gdy uprawomocniło się sądowe postanowienie spadkowe (pisarz nie pozostawił testamentu), muzeum zamknięto i przeniesiono do centrum Skoczowa. Dzisiaj w odrapanym domu z ogrodem dalej mieszka rodzina Kuglinów, która do 2013 roku posiada prawa autorskie do wszystkich utworów Morcinka.


"Morcinek z upodobaniem czerpał wątki fabularne z własnego życia. Przenosił na karty książek całe fragmenty swojej biografii oraz jej warianty, czyli marzenia o tym, jak by mogło życie się potoczyć. W ten sposób biografia pisarza przeplatała się z literaturą, że już w końcu nie wiadomo było, co jest prawdziwym życiorysem, a co literacką fantazją"

Książki (18)

Sortowanie:
Przedziwna historia o zbójniku Ondraszku
Przedziwna historia o zbójniku Ondraszku
Gustaw Morcinek
{}10/10
Łysek z pokładu Idy
12 wydań
Łysek z pokładu Idy
Gustaw Morcinek
{}7/10
Seria: Kanon Lektur
Łysek przez chwilę wciągał w nozdrza zapach kopalni, potem pogrzebał kopytem, a kiedy Kubok zdjął mu z oczu szmatę, obejrzał się zdziwiony. - Dziwejcie się! - zauważył jeden z górników. - Oglądało s...
Polskie baśnie i legendy
Polskie baśnie i legendy
Henryk Sienkiewicz, Wanda Chotomska, Maria Konopnicka, Maria Krüger ...
{}9/10
Nowy, pierwszy od wielu lat w pełni autorski wybór polskich baśni. Łączy klasykę ze współczesnością, wiek XIX z XXI. Zawiera teksty autorów, na których wychowały się całe pokolenia polskich dzieci (n...
Baśnie śląskie
Baśnie śląskie
Gustaw Morcinek
{}7/10
Seria: Świat baśni
świat baśni Gustawa Morcinka to dawny śląsk Cieszyński, magiczna kraina, w której żyją bożątka, utopce, nocznice, jaroszki, a pod ziemią, w kopalni króluje Skarbnik. Mieszkają tu pogodni, dzielni i pe...
W wiergułowej dziedzinie
W wiergułowej dziedzinie
Gustaw Morcinek
{}7/10
Seria: Biblioteka Młodych
Zbiór baśni i legend śląskich, związanych głównie ze Śląskiem Cieszyńskim. Zawiera między innymi opowiadania: Jak górnik Bulandra diabła oszukał Podanie o Skarbniku O tym, jak górnik Maślak kramarzył...
Baśnie i legendy polskie
Baśnie i legendy polskie
Marian Orłoń, Maria Krüger, Zdzisław Nowak, Janusz Korczak ...
{}8/10
Seria: Z biblioteki Wydawnictwa Nasza Księgarnia
W serii Z Biblioteki Wydawnictwa Nasza Księgarnia proponujemy kolejną piękną pozycję, której nie może zabraknąć w żadnym domu. To eleganckie wydanie ponad pięćdziesięciu legend, baśni i podań z różny...
Za drutami. Antologia pamięci 1939-1945
Za drutami. Antologia pamięci 1939-1945
Stanisław Grzesiuk, Tadeusz Rek, Krystyna Żywulska, Zofia Nałkowska ...
{}6.5/10
Zbiór opowiadań poruszających temat pobytu w obozach koncentracyjnych. Wśród autorów znaleźli się m.in. Zofia Nałkowska, Tadeusz Hołuj i Tadeusz Borowski.
Przedmieście
Przedmieście
Zofia Nałkowska, Bruno Schulz, Helena Boguszewska, Gustaw Morcinek ...
{}6/10
Wybór pism Zespołu Literackiego "Przedmieście", założonego 18 czerwca 1933 roku. Stanowił on ośrodek walki pisarzy polskich z totalizmami obcymi, a także z ówczesnymi próbami totalizmów rodzimych. Zw...
Baśnie polskie
Baśnie polskie
Jan Kasprowicz, Janusz Korczak, Józef Ignacy Kraszewski, Irena Kwintowa ...
"Baśnie polskie" to zbiór pięknych opowieści zebranych w wyjątkowym tomie. Znajdziemy tutaj opowieści między innymi: Jana Kasprowicza, Janusza Korczaka, Ewy Szelburg-Zarembiny , Kornela Makuszyńskiego...
U złotego źródła
4 wydania
U złotego źródła
Janina Porazińska, Hanna Januszewska, Józef Ignacy Kraszewski, Gustaw Morcinek ...
{}10/10
Jest to wybór baśni dokonany przez Stefanię Wortman. znalazły się w nim między innymi baśnie: Złota Studzienka; Czerwony Żupan; O Bartku doktorze; Żelazne trzewiki; Kwiat paproci; Z chłopa król; O wę...

Komentarze

O nas Kontakt Pomoc Polityka prywatności Regulamin
© 2021 nakanapie.pl
Zrobione z {} na Pradze Południe