{} TYLKO U NAS

O tym, jak trudno recenzować noblistę

Recenzja książki Dom ciszy

@Maruuuda@Maruuuda · 2019-09-08
Pamuk jest autorem uznanym na całym świecie. Sukces, jaki niesie za sobą wyróżnienie w postaci Literackiej Nagrody Nobla niesie za sobą też konsekwencje. Z pewnością tak można postrzegać wysokie wymagania i oczekiwania, z którym zasiadałam do lektury „Domu ciszy”. Należy zaznaczyć, że było to moje pierwsze spotkanie z twórczością nie tylko tego konkretnego pisarza, ale twórcy pochodzenia tureckiego jako takiego, opisującego realia swojego kraju, swojego społeczeństwa. Z całą pewnością brak doświadczenia w tej materii oraz pewna egzotyka konstrukcji społecznych i myślowych przedstawionych w tekście mogła wpłynąć na mój odbiór lektury. Zniechęcona nie do końca zrozumiałymi dla mnie problemami poruszanymi przez Pamuka (dla Europejki żyjącej w kapitalistycznym demokratycznym kraju obraz tarć społecznych na płaszczyźnie ideologicznej, choć nie niemożliwy do wyobrażenia, trudny był jednak do przyswojenia) w pierwszej chwili chciałam odłożyć książkę na bok. I tutaj wspomniany już Nobel przyszedł w sukurs. Uznałam, że tak wysokie odznaczenie wiązać musi się niewątpliwie z uniwersalnością tekstu, której z pewnością nie dostrzegam. Pokrzepiona tym odkrycie, wspominając z nieukrywaną czułością moją licealną polonistkę „zamęczającą” nas uniwersalnym przekazem tekstu, zasiadłam do lektury raz jeszcze. I przepadłam. 

Fabuła książki płynie leniwie. Nie mamy tutaj nagłych zwrotów akcji, autor nie rozpieszcza nas zapierającymi dech w piersiach wartkimi scenami, tajemniczymi wydarzeniami czy wywołującymi rumieniec „momentami”. Powolny, stateczny rozwój wydarzeń przywołuje na myśl gorące, nieruchome powietrze Turcji, lepkość skóry, zaduch i bezruch towarzyszący południowemu skwarowi. Tak samo bohaterowie wydają się trwać w bezruchu i marazmie- znajdująca się u schyłku życia seniorka rodu, nieszczęśliwa kobieta, której życie upłynęło u boku niezrozumianego męża, karzeł-sługa, którego samotność wydaje się być namacalna, w końcu rodzeństwo- historyk, który nie pojmauje sensu tworzenia historycznej opowieści a swoje smutki topi w alkoholu, młoda komunistka, najmłodszy z rodzeństwa- rozczarowany perspektywami, jakie daje mu jego własny kraj, marzący o Ameryce „złoty chłopiec”. Gdzieś w tle dostrzegamy zbuntowanych narodowców, przekonanych o wyższości swoich poglądów, nabuzowanych testosteronem młodych chłopców, którzy chcą zmienić świat, nie wiedzą jednak dokładnie po co i jak. 

Każdy z rozdziałów pisanych w narracji pierwszoosobowej przedstawia nam punkt widzenia kolejnego z bohaterów. Rozdziały przeplatają się w uporządkowany sposób, prowadząc z pozoru czytelnika przez kilka odrębnych opowieści, wymagając skupienia i zapamiętania, o czym mówił nam (i sobie) bohater kilkanaście stron wcześniej, gdy była akurat „jego kolej” na rozmowę ze sobą samym. Z początku taka forma prowadzenia historii może irytować, warto jednak dać szansę autorowi, z czasem bowiem zauważyłam z niekłamaną przyjemnością, że wątki splatają się, prowadząc do jednego, choć tragicznego, punktu styku. W tym kontekście bardzo ciekawym rozwiązaniem jest „odebranie” prawa głosu jednej z bohaterek- Nilgun, wnuczki seniorki rodu, młodej komunistki. W tej postaci ogniskuje się wydźwięk całej książki, ona sama jednak nie zwraca się do odbiorcy ani słowem. Pozostaje obca, tak jak obca była niejako każdemu z bohaterów, którzy żyjący w świecie własnych zmartwień przekonani przecież byli, że ją znają. 

Napisałam, że książka jest uniwersalna. Dlaczego tak uważam? Przede wszystkim dlatego, że dynamika relacji międzyludzkich obserwowanych w domu, Domu Ciszy,  jednaka być może w każdym innym domu na świecie. W domu tym nie ma dialogu, nie ma potrzeby zrozumienia, nie ma poczucia wspólnoty. O rzeczach najważniejszych, o tragediach kształtujących rodzinę i każdego z członków z osobna, o błędach, pomyłkach, żalach i gniewie- o tym wszystkim milczy się pod dachem domu ciszy tak tureckiego jak europejskiego czy amerykańskiego. Przemilczenia, niedopowiedzenia potęgują tylko poczucie osamotnienia żyjących obok siebie obcych jednak sobie postaci. Uniwersalne są także problemy młodych- chęć dopasowania się do świata, zmiany otaczających ich realiów. Często bezmyślna, nieukierunkowana, rodząca agresję zamiast wewnętrznej przemiany, fanatyczna. To człowiek z jego rozterkami jest w centrum tej książki. Zmierzające ku spleceniu się losy bohaterów nie są atrakcyjne z racji fabuły samej w sobie, o ich jakości świadczy niezwykły wgląd w dusze ludzkie. 

Muszę przy okazji wspomnieć o dialogach. Dialogi doprowadzały mnie do szału. Zlepki wykrzyczanych wypowiedzi, często bez ładu, bez logiki. Jak tak można, jak można tak źle pisać? A potem posłuchałam. Wsłuchałam w otaczające mnie dialogi. Ludzi mówiących, każdy sobie, wymieniających się zdaniami bez ładu i logiki. Przykra, ale ważna lekcja. 

To nie jest książka, która porywa. Nie pozwoli odpocząć po dniu ciężkiej pracy, nie zapewni lekkiej rozrywki na plaży. Ale to jest dobra książka, która daje do myślenia. I jako taką z pewnością mogę ją polecić. 

 

Moja ocena:

{}{}{}{}{}{}{}{}{}{}
Data przeczytania: 2019-09-06

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
{}
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki
{}
Dom ciszy
4 wydania
Dom ciszy
Orhan Pamuk
{}6.5/10
Dzieje jednej rodziny na tle burzliwej dwudziestowiecznej historii Turcji. Latem na początku lat osiemdziesiątych troje wnuków odwiedza dziewięćdziesięcioletnią babkę, która mieszka w starym rozsypują...
Komentarze
Dom ciszy
4 wydania
Dom ciszy
Orhan Pamuk
{}6.5/10
Dzieje jednej rodziny na tle burzliwej dwudziestowiecznej historii Turcji. Latem na początku lat osiemdziesiątych troje wnuków odwiedza dziewięćdziesięcioletnią babkę, która mieszka w starym rozsypują...

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
{}
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki
{}

Zobacz inne recenzje

To moje drugie spotkanie z tym Noblistą ,po Stambule tak reklamowanym troszkę się rozczarowałam.Ale byłam ciekawa prozy Pamuka, bo skoro inni się nim zachwycają ,to może ja coś niedostrzegłam i przeoc...

@malineczka74

Pozostałe recenzje @Maruuuda

Lekarze w górach. Bohaterowie drugiego planu
Czy miarą sukcesu jest zdobycie szczytu, czy przeżycie wszystkich członków wyprawy?

Trudno jest napisać uczciwą recenzję, kiedy całym sercem jest się z bohaterami opowieści. Książkę czytałam z wypiekami na twarzy, jako początkująca lekarka przerywając c...

{} Recenzja książki Lekarze w górach. Bohaterowie drugiego planu
Sekrety roślin i zwierząt w miejskiej dżungli
Książka zwyczajna jak...mrówka. A może nie?

Okładka książki i jej opis sugerują czytelnikowi zanurzenie się w świat codziennych tajemnic, które mijamy niezauważone podczas spaceru do pracy. Kto nie chciałby zgłębi...

{} Recenzja książki Sekrety roślin i zwierząt w miejskiej dżungli

Nowe recenzje

Pokusa dotyku
Pokusa dotyku
@mamazonakob...:

Natán i Leila znali się dłuższy czas, a nawet kiedyś ona się w nim kochała. Zakpił sobie z dziewczyny, przespał się z j...

{} Recenzja książki Pokusa dotyku
Jedna krew
Złowrogie wampiry w głębokich Bieszczadach 🖤
@chomiczek71:

Dziś pora na recenzję po nieprzespanej nocy. Czemu nieprzespanej? Ano, bo włóczyłam się całą noc po Bieszczadach unikaj...

{} Recenzja książki Jedna krew
Pani Wstyd - bajka, która nie jest nieśmiała
Bajki, które uczą
@moj.swiatks...:

Jestem z osób, które uwielbiały, kiedy czytało im się w dzieciństwie. Specem od bajek był mój tata. Uwielbiałam jak akc...

{} Recenzja książki Pani Wstyd - bajka, która nie jest nieśmiała
  • O nas
  • Kontakt
  • Pomoc
  • Polityka prywatności
  • Regulamin
  • © 2021 nakanapie.pl
    Zrobione z {} na Pradze Południe