Recenzja książki Polskie złudzenia narodowe

Mity polskie

Autor: @almos ·1 minuta
2020-08-12 2 komentarze 13 Polubień
Bardzo lubię styl niedawno zmarłego Ludwika Stommy, pisze on lekko, z humorem, a przy okazji prezentuje wspaniałą erudycję. W tej pozycji mamy polemikę z mitami polskimi. Autor definiuje we wstępie mit jako „podawanie pewnej specyficznej wykładni dziejów, czy układów społecznych, opartej najczęściej na chwytliwej formule, za oczywistą i jedynie prawdziwą.” A potem słusznie twierdzi, że polemika z polskimi mitami, to nie szarganie świętości czy antypolonizm, to traktowanie naszej ojczyzny jak normalnego kraju, z jasnymi i ciemnymi stronami swojej historii.

Książkę można czytać na wyrywki, bo rozdziały są niezależne, a każdy poświęcony jest analizie i demaskacji jednego z mitów. I tak pisząc o Konstytucji 3 maja, i o znanym poglądzie, że był to przykład dla Europy i świata, Stomma twierdzi że wcale nie była taka postępowa, utrwalała bowiem nierówności stanowe i dominację szlachty. Charakterystyczne jest, że konstytucja Księstwa Warszawskiego, nadana w 1807r. przez Napoleona, w ogóle nie nawiązywała do trzeciomajowej; konstytucja Napoleona bowiem, w przeciwieństwie do trzeciomajowej zrównywała prawnie szlachtę i mieszczaństwo, znosiła też poddaństwo chłopów. Paradoksalnie, bardziej liberalna od trzeciomajowej była też Konstytucja Królestwa Polskiego z roku 1815 nadana przez cara. Nie umniejsza to wagi konstytucji trzeciomajowej, ale znaj proporcje mociumpanie...

Najbardziej wstrząsające są rozdziały o chłopach. Autor rozprawia się z dwoma mitami: chłop potęgą jest i basta, oraz: wsi spokojna, wsi wesoła. Chłop nie był żadną potęgą, był chamem, niewolnikiem, własnością pana. I tu nie sposób nie wspomnieć o Trylogii Sienkiewicza, książki która w największym stopniu ukształtowała polską świadomość XX-wieczną; apoteoza szlachty tam przedstawiona i pogarda dla chłopów są porażające. Drugi mit: wsi spokojna, wsi wesoła też jest nieprawdziwy: wieś była biedna, zastraszona, prymitywna, pełna przemocy i pijaństwa. Było to skutkiem pańszczyzny i traktowania chłopów jak podludzi. Na szczęście zaczyna się o tym teraz mówić: o hańbie pańszczyzny, i o tym, że prawie wszyscy jesteśmy z chłopów, chociaż każdy udaje, że ze szlachty.

Książka została wydana w roku 2006, ale się wcale nie zestarzała, przeciwnie, jeśli chodzi o tworzenie mitów to jest u nas coraz gorzej, na naszych oczach tworzą się nowe, gdyby autor rozważał wznowienie to z pewnością dodał by rozdziały o Smoleńsku czy żołnierzach wyklętych.

Moja ocena:

Data przeczytania: 2014-02-27

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki
Polskie złudzenia narodowe
3 wydania
Polskie złudzenia narodowe
Ludwik Stomma
7.1/10
Z typowym dla siebie dystansem, Stomma demaskuje mity i niedorzeczności z historii Polski. Nie boi się tematów uważanych za niemal święte, jak choćby reduta Ordona, wiktoria wiedeńska, Konstytucja 3 m...
Komentarze
@Renax
@Renax · prawie 2 lata temu
Chciałabym przeczytać tę inteligentną książkę. A a propos nowych mitów to o żołnierzach wyklętych i tworzeniu tej mitologii był raz ciekawy dyskurs historyków. Za i przeciw. Kto i dlaczego.
× 2
@Carmel-by-the-Sea
@Carmel-by-the-Sea · prawie 2 lata temu
Porównując mitologiczne miraże Francji i Polski wychodzi mi, ze nie za bardzo się wyróżniamy. Mieliśmy pecha powstać miedzy młotem i kowadłem sąsiadów - co jest tez mitem :). Bo w sumie do początku XVII wieku tak to się nie zapowiadało. Chyba te 10% szlachty rozsadziło nasze szanse w I RP. A potem, to już było 'z górki'. Taki mam własny mit historii.

Stomma - tez u mnie czeka na czytanie. Dzięki za przypomnienie świetną opinia.
× 1
@almos
@almos · prawie 2 lata temu
Dzięki. Czy te 10% szlachty rozsadziło IRP? Czy raczej zaborczy sąsiedzi? Historycy do dziś się spierają...
× 1
@Carmel-by-the-Sea
@Carmel-by-the-Sea · prawie 2 lata temu
Według mnie (czyli właściwie tego, co wyczytałem i wydało mi się dobrze uzasadnione) wyznaczników 'rozsadzania I RP' było sporo: od zmian klimatu, przemian gospodarczych, rosnącej w sile magnaterii po politykę sąsiadów. Potop pokazał w czym jesteśmy słabi, III wojna północna nas rozłożyła. A z takich detali, którym przypisuje się sprawstwo przyczyna-skutek i buduje opowieść (nie bez racji) typu 'początek końca', pamiętam jak umiejętnie książęta Prus naciskami i lawirowaniem przejęli opiekę nad swoim kuzynem z choroba psychiczna, hołdy lenne jakoś się przestały odbywać, a junkrzy zaufali Fryderykowi i tak poszło. Słabliśmy wewnętrznie jak i w porównaniu do sąsiadów, którzy rośli w sile umiejętną polityką własną , z czasem tez i kosztem I RP.
× 1
Polskie złudzenia narodowe
3 wydania
Polskie złudzenia narodowe
Ludwik Stomma
7.1/10
Z typowym dla siebie dystansem, Stomma demaskuje mity i niedorzeczności z historii Polski. Nie boi się tematów uważanych za niemal święte, jak choćby reduta Ordona, wiktoria wiedeńska, Konstytucja 3 m...

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki

Zobacz inne recenzje

Historia, która staje się powieścią, powieść, która staje się legendą. Legenda, która staje się mitem. Polska Husaria duma polskiego oręża, uskrzydleni jeźdźcy. Jej wspaniałe bitwy przeszły do lege...

@aniabruchal89 @aniabruchal89

Pozostałe recenzje @almos

Jedwab
Jakoś nie trafia...

Proza Baricco rekomendowana mi była przez parę osób; widzę, że ten autor ma wierną rzeszę czytelników, postanowiłem zatem sprawdzić, czy i ja do nich należę, no raczej n...

Recenzja książki Jedwab
@mory w sieci
Gdzie ci mężczyźni?

Książka opowiadająca o doświadczeniach z randkowaniem w internecie. Treść jest taka, że trzy przyjaciółki, samotne atrakcyjne kobiety koło 40, opowiadają o swoich przeży...

Recenzja książki @mory w sieci

Nowe recenzje

PRL. Słynne pary
A kiedyś to były czasy... działo się, oj działo.
@spirit87:

Moje pierwsze myśli pojawiające się w głowie po wstępnym zapoznawaniu się z „PRL Słynne pary” były dosyć sceptyczne i m...

Recenzja książki PRL. Słynne pary
O ulotności życia
Czy jesteś szczęśliwy ?
@Vernau:

Szczęście, to rzecz, której pragnie prawie każdy z nas. A czym ono jest ? O tym bardzo interesująco opowiada w skromne...

Recenzja książki O ulotności życia
Gabinet luster
Życie w krzywym lustrze.
@maciejek7:

Czytałam już kilka książek Przemysława Żarskiego, które bardzo mi się podobały, więc z wielką ochotą zabrałam się do le...

Recenzja książki Gabinet luster
O nas Kontakt Pomoc
Polityka prywatności Regulamin
© 2022 nakanapie.pl