Recenzja książki Piękne lata trzydzieste

Niszczenie demokracji w II RP

Autor: @almos ·2 minuty
2020-11-16 4 komentarze 18 Polubień
Profesor Garlicki, autor wielu książek o najnowszej historii Polski, rewiduje w tej książce popularne u nas mity o wspaniałej II RP i nieskazitelnym bohaterze Piłsudskim. Rzecz jest bowiem dokładną kroniką systematycznego niszczenia przez Marszałka demokracji, począwszy od przewrotu majowego. Piłsudski stopniowo przejmował pełnię władzy, zaczął od wykonawczej w 1926 r., od 1930 r. w pełni kontrolował sejm i zdobył władzę ustawodawczą, nieco dłużej trwało podporządkowanie sądów, ale „w ostatnich latach istnienia II RP środowisko sędziowskie było już spacyfikowane”.

Rzecz jest niepokojąco aktualna, bo to, co się dzieje teraz w naszym kraju, bardzo przypomina poczynania Marszałka. Garlicki pisze „Polska szła w złym kierunku ograniczania demokracji przy zachowywaniu jej pozorów, akceptowania w polityce brutalności i języka nienawiści, rządów elity pozbawionych kontroli społecznej.” Jakże aktualne słowa...

Rozpoczął Piłsudski swą kampanię od brutalnych ataków na sejm, mówił m.in. „w każdym urzędzie pana posła należy usuwać za drzwi: jeśli zaś przy tym coś im dołożą – to także nie szkodzi.” Potem, w lecie 1930 r., aresztowano i bez sądu umieszczono w twierdzy brzeskiej przywódców opozycji; poddawani tam byli najróżniejszym szykanom. Brutalnie odpowiadano na protesty w tej sprawie: gdy profesura uniwersytecka opublikowała list protestacyjny, odpowiedzią rządu była nowa „ustawa o szkołach wyższych, drastycznie ograniczająca ich autonomię, oraz polityka awansowa sekująca sygnatariuszy protestów brzeskich.” Sprawa brzeska zrobiła fatalne wrażenie w Europie, bo w 1930 r. nie znano jeszcze nazistowskich obozów koncentracyjnych, więc „Brześć był czymś nowym i przerażającym. Złamane zostały bowiem podstawowe normy państwa demokratycznego.” A po Brześciu były wybory do sejmu, w czasie których władze na szeroką skalę utrudniały kampanię wyborczą opozycji i zastraszały jej działaczy. Oczywiście obóz Piłsudskiego wygrał.

A potem była jeszcze Bereza Kartuska, gdzie umieszczano przeciwników reżimu bez sądu, na podstawie decyzji administracyjnej. Był to de facto obóz koncentracyjny, Bereza „miała tylko jeden cel – złamać psychicznie osadzonych, tak aby już nigdy nie sprzeciwiały się władzom państwowym”, nic więc dziwnego, że bicie tam było codziennością. Obóz w Berezie istniał do września 1939 r.

Oczywiście w II Rzeczypospolitej istniały też osiągnięcia, o których wspomina Garlicki: zbudowano Gdynię, stworzono COP, dokonano wielu innych wspaniałych rzeczy, ale trzeba też pamiętać o złych rzeczach, a takimi były z pewnością brutalne niszczenie demokracji i dławienie społeczeństwa obywatelskiego.

Pytałem się znajomych historyków o motywy działania Piłsudskiego, mówili, że opozycja była kiepska, że w Europie szalał kryzys ekonomiczny i polityczny, ale to są bardzo słabe usprawiedliwienia dla brutalnego wprowadzania władzy autorytarnej.

Książka jest nierówna, czasami szwankuje chronologia, poza tym rozdziały o pojedynkach czy o życiu prywatnym Piłsudskiego wyglądają na sztucznie doczepione, mogłoby ich nie być bez żadnej szkody dla lektury. Niemniej to ważna rzecz o historii II RP.

Moja ocena:

Data przeczytania: 2018-02-13

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki
Piękne lata trzydzieste
2 wydania
Piękne lata trzydzieste
Andrzej Garlicki
8/10
Czy możliwe jest zbudowanie wolnego państwa przy jednoczesnym ograniczaniu demokracji ? wolności sejmu, niezawisłości sądów? Czemu służyły twierdza brzeska i Bereza Kartuska? Czy hasła sanacji były re...
Komentarze
@LetMeRead
@LetMeRead · około 2 lata temu
Ja chyba też żyję mitem, bo zawsze mi się wydaje, że XX-lecie to jeden ze szczęśliwszych okresów w historii Polski... Może to złudzenie, a może tylko jedna z twarzy tamtych lat... W każdym razie, nabrałam ochoty na przeczytanie książki.
× 2
@Rudolfina
@Rudolfina · około 2 lata temu
Gloryfikacja II RP wzięła się z opozycji do komunizmu. Piłsudski pokonał Sowietów, więc wszystko mu się wybaczało. Do tego przedwojenne filmy w telewizji budowały nastrój.
Ja tam bym chciała się przekonać, jakby dyktatura Piłsudskiego sprawdziła się w 1939. Niestety...
× 2
@Renax
@Renax · około 2 lata temu
Na ten temat mam wiedzę bardzo ogólnikową, ale w Berezie - gdzieś czytałam - było kiepsko. Zresztą, poziom odrzucenia głosów drugiej strony, czyli dmowczyków sprawił, że aż w czasie wojny były dysonanse na ten temat, prawda? Moja historyczka z liceum mówiła, że jednak dmowczycy mieli trochę racji, prawda?
Jeszcze jedno mam skojarzenie z polityką II RP, a mianowicie szukanie głosów ludu. Mój dziadek opowiadał, że międzywojenna kampania wyborcza na wsi to było hasło 'Głosuj na jedynkę, to będziesz jadł kiełbasę i szynkę'. Oczywiście po wyborach dalej była zacierka...
× 1
@Rudolfina
@Rudolfina · około 2 lata temu
Chyba jednak trzeba na to patrzeć przez pryzmat tamtych czasów. Dyktatury nie były czymś rzadkim - Stalin, Hitler, Franco. Nie, żebym to pochwalała, wręcz przeciwnie. Dziś po prostu ostrzej to oceniamy, bo nam się totalnie zmieniła optyka.
× 1
@almos
@almos · około 2 lata temu
Masz rację, moim zdaniem w ówczesnej Europie wypadaliśmy deczko poniżej średniej, ale i tak uważam, że Piłsudski przesadzał z autorytarnością.
× 1
@tsantsara
@tsantsara · około 2 lata temu
Piłsudski może i przesadzał z autorytarnością, ale też ewidentnie demokracja w ówczesnej Polsce sobie nie radziła. Inaczej Marszałek pewnie by siedział spokojnie w swym dworku na politycznej emeryturze.
× 3
@Johnson
@Johnson · około 2 lata temu
@almos nie zgadzam się. Gdyby Piłsudski nie wziął wtedy kogo trzeba "za pysk" nie osiągnelibyśmy wtedy tak wiele. Poza tym
Rzecz jest niepokojąco aktualna, bo to, co się dzieje teraz w naszym kraju, bardzo przypomina poczynania Marszałka
To chyba żart? Nie porównujesz dzisiejszych miałkich pseudopolityków, karczemnych chamów, złodziei, bandytów, zdrajców Narodu do Józefa Piłsudskiego chyba ?!
× 1
@almos
@almos · około 2 lata temu
Mam inne zdanie. Poza tym wtedy Piłsudskiego też mocno atakowano.
@almos
@almos · około 2 lata temu
Poza tym nie porównuję ludzi, tylko ich czyny.
@Rudolfina
@Rudolfina · około 2 lata temu
@Johnson, to nie Almos porównuje, tylko pewien polityk chciałby, żeby go porównywano. A wychodzi mu, jak wychodzi. 😉
× 2
@tsantsara
@tsantsara · około 2 lata temu
Brześć zrobiła fatalne wrażenie w Europie
Miało być Bereza, skoro zrobiła?
× 1
@almos
@almos · około 2 lata temu
Nie, Brześć, bo była wcześniej.
@tsantsara
@tsantsara · około 2 lata temu
Ale Brześć jest rodzaju męskiego. Nawet w języku rosyjskim. W językach białoruskim i ukraińskim ma rodzaj nijaki, więc skąd "ta" Brześć?
× 1
@almos
@almos · około 2 lata temu
OK, poprawiłem, dzięki.
× 1
Piękne lata trzydzieste
2 wydania
Piękne lata trzydzieste
Andrzej Garlicki
8/10
Czy możliwe jest zbudowanie wolnego państwa przy jednoczesnym ograniczaniu demokracji ? wolności sejmu, niezawisłości sądów? Czemu służyły twierdza brzeska i Bereza Kartuska? Czy hasła sanacji były re...

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki

Pozostałe recenzje @almos

Langosz w jurcie
Mocno prowincjonalna prowincja

Trzecia to już (po 'Gulaszu z turula' i `Czardaszu z mangalicą') czytana przeze mnie eseistyczno-podróżnicza książka Vargi o Węgrzech. Znowu pan Krzysztof podróżuje po o...

Recenzja książki Langosz w jurcie
Morderstwo pod cenzurą
Lublin w latach 30.

To moje czwarte spotkanie z lubelskim policjantem, komisarzem Zygą Maciejewskim, ale omawiana książka jest pierwszą z serii i dzieje się w Lublinie w listopadzie roku pa...

Recenzja książki Morderstwo pod cenzurą

Nowe recenzje

Terytorium
Mundur mundurowi nierówny
@jorja:

25.01.2023 roku nakładem wydawnictwa Czwarta Strona ukazał się najnowszy thriller Agnieszki Pietrzyk. Zaciekawiona opis...

Recenzja książki Terytorium
Terytorium
Fanatyzm czy służba?
@zaczytanaangie:

Oryginalność to coś, co w literaturze cenię coraz bardziej. W końcu gdyby nie odwaga twórców do przełamywania konwencji...

Recenzja książki Terytorium
Twoja twarz jutro. Tom 1-3
Arcydzieło
@jaremah:

Staram się wybierać książki, które otrzymuję w prezencie. Jestem wybredny. To był strzał w ciemno (a w dziesiątkę). Nat...

Recenzja książki Twoja twarz jutro. Tom 1-3
O nas Kontakt Pomoc
Polityka prywatności Regulamin
© 2023 nakanapie.pl