WYBÓR REDAKCJI

Recenzja książki Stanisław Lem. Wypędzony z Wysokiego Zamku

Człowiek, który uciekał

Autor: @almos ·2 minuty
2022-06-29 1 komentarz 28 Polubień
Nareszcie doczekaliśmy się pełnej i rzetelnej biografii naszego mistrza sf! Jakie miałem dominujące wrażenie podczas lektury? Oto przedstawia Agnieszka Gajewska Lema jako człowieka, który przez całe dorosłe życie uciekał od czegoś i wypierał trudne przeżycia; czy to mu pomogało, czy przeszkadzało w twórczości, nie jestem w stanie powiedzieć, ale z pewnością nie służyło w życiu.

Przede wszystkim odżegnywał się Lem od swojego pochodzenia, urodził się bowiem w żydowskiej, ale kompletnie zasymilowanej rodzinie, niemniej rodzice przestrzegali religijnych tradycji a ojciec, Samuel, mocno wspierał ruch syjonistyczny. Co znamienne, w ogóle nie pisze o swoim pochodzeniu w książce wspomnieniowej 'Wysoki Zamek'. Drugie formacyjne przeżycie to wojna, oto w lipcu 1941 r. Lemowi żyjącemu dotychczas w bogatym mieszczańskim domu, rozpieszczonemu przez rodziców jedynakowi, zawalił się świat: zapędzony przez Niemców do grzebania trupów więźniów zamordowanych przez NKWD, cudem uniknął śmierci z rąk Ukraińców: „Po kilkugodzinnej gehennie Lem wrócił do domu i do końca życia zadawał sobie pytanie, dlaczego ocalał.” A potem przez lata ukrywał się wraz z rodziną, nie znając dnia ani godziny. Udało im się przeżyć dzięki dużym pieniądzom zgromadzonym przed wojną przez ojca – wziętego lwowskiego lekarza. Wreszcie w 1945 r. został zmuszony do opuszczenia ukochanego Lwowa, nigdy do niego nie wrócił – bał się rozdrapywania ran; zaś w Krakowie, w którym osiadł, czuł się przez całe życie 'azylantem' lub 'wypędzonym'.

Przez cały okres PRL-u Lem starannie ukrywał swoje żydowskie pochodzenie, to nie dziwi, bo antysemityzm w naszym pięknym kraju i wtedy był silny i obecnie ma się całkiem dobrze. Ciążyły mu też wspomnienia wojenne, które wypierał i do których nie chciał wracać, ich ślady znajdziemy jedynie w niektórych książkach, na przykład w 'Głosie pana'.

Można powiedzieć, że był wybrańcem losu: miał udane życie rodzinne, dom na przedmieściach Krakowa, paru bliskich przyjaciół, z którymi się często spotykał, sukces finansowy (uchodził za najbogatszego pisarza w PRL-u); ale to wszystko nie czyniło go szczęśliwym: wciąż był niesyty uznania swego pisarstwa (zwłaszcza na Zachodzie), uważał się za filozofa i naukowca, ale środowisko naukowe nie akceptowało go (za to dużo większym szacunkiem cieszył się w ZSRR). Źle się czuł w PRL-u, ciężko przeżył wydarzenia marcowe w 1968 r., z ich agresywnym antysemityzmem. Parę razy chciał emigrować, wreszcie to zrobił w 1982 r., wyjeżdżając do Wiednia, ale czuł się tam źle i wrócił do kraju po upadku komuny. Miał trudny charakter, był apodyktyczny, do legendy przeszły jego wybuchy gniewu, podlegał silnym wahaniom nastroju: stany euforii przeplatane były epizodami depresyjnymi.

Był też Lem tytanem pracy: „Pracował codziennie przez kilkanaście godzin w równych interwałach, uzależnionych od godzin, kiedy dostarczano pocztę.” Na pewno nie pomagało mu w pracy to, że przez długi czas nie miał sekretarza: nie ufał ludziom

Z pewnością biografia Gajewskiej nie wyczerpuje tematu i doczeka się wielu kontynuacji, ale wyznacza pewien trend i pozwala na nowo odczytać dzieła tego wielkiego pisarza.

Wspaniałe dzieło, lektura obowiązkowa dla wszystkich miłośników naszego mistrza sf.

Moja ocena:

Data przeczytania: 2022-06-18

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki
Stanisław Lem. Wypędzony z Wysokiego Zamku
Stanisław Lem. Wypędzony z Wysokiego Zamku
Agnieszka Gajewska
9/10
Kompletna i bezkompromisowa biografia Stanisława Lema Psychologiczny portret wielkiego pisarza O twórczości i literackich zmaganiach Stanisława Lema napisano już wiele. Jako człowiek wciąż pozost...
Komentarze
@literackiespelnienie
@literackiespelnienie · około miesiąca temu
Wielcy ludzie przeważnie mają ze sobą problemy. Czują się niezrozumiani.
× 1
Stanisław Lem. Wypędzony z Wysokiego Zamku
Stanisław Lem. Wypędzony z Wysokiego Zamku
Agnieszka Gajewska
9/10
Kompletna i bezkompromisowa biografia Stanisława Lema Psychologiczny portret wielkiego pisarza O twórczości i literackich zmaganiach Stanisława Lema napisano już wiele. Jako człowiek wciąż pozost...

Gdzie kupić

Księgarnie internetowe
Sprawdzam dostępność...
Ogłoszenia
Dodaj ogłoszenie
2 osoby szukają tej książki

Pozostałe recenzje @almos

Czarne echo
Debiut Connelly'ego

Pierwsza z książek z długiego cyklu z detektywem Harrym Boschem (i przy okazji debiut Connelly'ego), która wpadła mi ostatnio w ręce jako ebook. Nasz detektyw od razu da...

Recenzja książki Czarne echo
AMERYKA.PL
Twardy kraj dla twardych ludzi

Bardzo dobrze napisany zbiór reportaży o Polakach w Ameryce, autorka zjeździła cały kraj i przedstawiła wiele historii, może Ameryki nie odkrywa, ale pewne wnioski można...

Recenzja książki AMERYKA.PL

Nowe recenzje

Upadek
Jak upadamy i jak się podnosimy
@maitiri_boo...:

„Upadek” to historia o upadaniu i o podnoszeniu się. O traumach i próbie poradzenia sobie z nimi. Nieco przypominająca ...

Recenzja książki Upadek
Albański motyl
Albański motyl
@kasiarz1983:

"Świat jest piękny, świat jest niezwykły, jeśli tylko ludzka ręka go nie niszczy, wiedziona pychą i chciwością." Biorą...

Recenzja książki Albański motyl
Schronisko, które przestało istnieć
Doskonały górski kryminał doprawiony dawką hist...
@chomiczek71:

W "Schronisku, które przestało istnieć" od pierwszych stron przede wszystkim zachwycił mnie kunszt pisarski autora! Aż ...

Recenzja książki Schronisko, które przestało istnieć
O nas Kontakt Pomoc
Polityka prywatności Regulamin
© 2022 nakanapie.pl