Artykuł
{} 31 komentarzy

Książkowa biżuteria, czyli o zakładkach słów kilka

autor: @Chassefierre
data publikacji: 2020-02-03

Gdyby się nad tym głębiej zastanowić, to okazałoby się, że zakładki do książek towarzyszą nam od kiedy tylko sięgamy pamięcią. Może nie pamiętamy za dobrze swojej pierwszej zakładki, ale wiemy, że już jako dzieci jakąś mieliśmy. I że nasi rodzice mieli swoje zakładki. I dziadkowie też.
Zakładka do książki jest w tej chwili tak powszechna, że stała się czymś oczywistym. Ale czy zastanawialiście się kiedyś od jak dawna istnieją zakładki do książek?


 

Podróż przez wieki


Pierwsze datowane doniesienie na temat zakładek przypada na okres średniowiecza. Ta informacja nie dziwi specjalnie – bogato ilustrowane, pieczołowicie przepisywane księgi stanowiły wtedy wartość samą w sobie. Czytelnicy, których było wówczas stosunkowo niewielu, byli tego w pełni świadomi, traktowali więc książki z należnym im szacunkiem i delikatnością, a zakładki okazały się w tym całkiem dobrą pomocą. (Dzięki temu żaden mnich nie zszedł na zawał, widząc szlachcica zaginającego rogi w księdze.)

Warto przy tym wspomnieć, że już średniowieczne zakładki przyjmowały różne kształty i wzory. 

W wieku XVIII i XIX prym na salonach wiodły jedwabne tasiemki przymocowane u góry książki i wystające poza jej krawędź. Do dziś spotykamy zakładki tego typu (choć już raczej nie jedwabne, jak podejrzewam) w niektórych książkach o twardej oprawie (seria Artefakty wydawnictwa MAG jest tu dobrym przykładem), w notesach lub w kalendarzach. 

Lata 50. XIX wieku to czas, w którym zaczęły się pojawiać zakładki kolekcjonerskie i zakładki indywidualne. W Anglii, w czasie epoki wiktoriańskiej zakładki do książki często pełniły dodatkową funkcję nożyka do rozdzielania kartek. Z kolei epoka edwardiańska przyniosła ze sobą modę na zakładki haftowane, którymi młode, wprawiające się w sztukę posługiwania się igłą, panny obdarowywały swoich znajomych i rodziny. 

W latach 60. XIX wieku zakładki ręcznie robione ustąpiły zakładkom tkanym maszynowo, a od lat 80. XIX wieku obserwujemy spadek popularności jedwabiu jako materiału, z którego zakładki wykonywano, na rzecz kartonu, sztywnego papieru i celuloidu, a obecnie wszechobecnego plastiku. 

 

(Zakładka po prawej stronie została ręcznie zrobiona przez panią, która opatentowała sposób splatania nitek i robienia z nich zakładek. Można ją spotkać na TK w Katowicach.)

Jaką funkcję pełnią zakładki? 


Nie można mówić o zakładkach do książek bez odpowiedniego kontekstu, bowiem pozbawiona go zakładka staje się jedynie ładnym przedmiotem. Tak więc jedni będą traktować je w sposób czysto utylitarny – jako przedmiot służący zaznaczeniu strony, na której skończyło się lekturę. W tym podejściu kolor, wygląd i kształt zakładki pełnią rolę drugoplanową, a czasami wręcz są zupełnie nieważne. (Dlatego czasem znajdujemy w książkach z biblioteki kawałki kartek, chusteczki, papier toaletowy, zużyte bilety czy papierki.)

Z kolei dla innych zakładka będzie pełnić funkcję emocjonalną (sentymentalną) – będzie przypominała jakąś osobę, miejsce, wydarzenie czy po prostu pewien wycinek czasu, z którym wiążą się dobre wspomnienia. 

Zakładki mogą pełnić również funkcje estetyczne (dekoracyjne) – czasami kupujemy je dlatego, że są po prostu ładne lub zabawne. Podobają nam się i chcemy mieć je w swojej kolekcji. Albo wydają nam się na tyle unikalne i niepowtarzalne, że wydajemy na nie pieniądze. 

Trzeba wspomnieć również o funkcjach reklamowych zakładek, z czym dość często mamy do czynienia w przypadku różnych księgarń. Niektóre z nich, jak Tania Książka, wypuszczają nawet własne sezonowe zakładki tematyczne. Jest to więc połączenie funkcji kolekcjonerskiej, dekoracyjnej i reklamowej.

Funkcję kolekcjonerską pełnią natomiast zakładki wręczane użytkownikom Kanapy w ramach nagrody za ukończenie rocznego wyzwania czytelniczego. W ich przypadku można mówić również o funkcji dekoracyjnej – nie podlega bowiem wątpliwości stwierdzenie, że zakładki tworzone w ramach tego portalu są po prostu śliczne. 

 

(Zielona zakładka przedstawia ptaka o imieniu Waikawa. Można ją dostać, jeśli adoptuje się kakapo przez Kakapo Recovery)


Z czego zakładki mogą zostać zrobione? 


Ze wszystkiego! Dosłownie. 

Zakładki mogą być metalowe – płaskie, laserowo zdobione albo wycinane i grubsze, z przywieszką wystającą poza okładkę; mogą być papierowe – z grubego papieru, laminowane, szorstkie, wycinane, zdobione, zadrukowane, ręcznie malowane; mogą być materiałowe – wykonane z tkanin bądź dziergane na drutach; mogą być drewniane – zdobione ręcznie bądź laserowo, albo wypalane; mogą być skórzane – tłoczone, barwione, szyte; mogą też powstać z połączenia różnych materiałów. Tak naprawdę jedynym ograniczeniem jest wyobraźnia twórcy zakładki. 

Zakładki mogą być też nietypowe – wśród nich znajdziemy recepty i dokumenty (złym pomysłem jest wkładanie ich do książek z biblioteki), pieniądze (generalnie bardzo zły pomysł - można o nich z łatwością zapomnieć), kartki pocztowe, zdjęcia rodzinne i życzenia świąteczne. Lustro Biblioteki opisało swojego czasu historię zaginionych życzeń, które po latach spędzonych między kartami bibliotecznej książki trafiły w końcu do właściwego adresata.


(Chiński wąż na zakładce po prawej stronie został ręcznie wycięty z papieru jedwabnego)
 

Czy możemy wyobrazić sobie życie bez zakładek? 


W zasadzie tak, choć przyznam, że przychodzi mi to z trudem i tylko dlatego, że istnieją czytniki e-booków. Sama posiadam niewielki, ale zadbany zbiór zakładek, które zostały mi sprezentowane bądź takich, które kupiłam ze względu na walory estetyczne. 

A czy Wy posiadacie swoje ulubione zakładki do książek? Albo takie, które kupiliście po porostu dlatego, że się Wam spodobały? A może macie na podorędziu jakąś świetną historię związaną z zakładką do książki? Czy może też zupełnie nie używacie żadnych zakładek i wydaje się Wam, że te śliczne, drobne przedmioty odejdą wkrótce do lamusa?



W napisaniu tego tekstu bardzo pomógł mi artykuł Anety Kowalskiej z Biblioteki Politechniki Krakowskiej:
http://www.ebib.pl/images/stories/numery/121/121_kowalska.pdf

A całą historię życzeń znalezionych w bibliotece znajdziecie tutaj:
http://lustrobiblioteki.pl/2017/01/zakladka-sprzed-odpowiada-swoja-historie/

 

Autor:
@Chassefierre
@Chassefierre
#Trickster #Si non confectus, non reficiat ,,Nie lubi pan, kiedy pana okradają, wyzyskują, spychają, poniżają i oszukują. Nędza działa na pana przygnębiająco. Ciemnota działa na pana przygnębiająco. Prześladowania działają na pana przygnębiająco. Przemoc działa na pana przygnębiająco. Slumsy działają na pana przygnębiająco. Chciwość działa na pana przygnębiająco. Zbrodnie działają na pana przygnębiająco. Przekupstwo działa na pana przygnębiająco. Wie pan, nie zdziwiłbym się, gdyby się okazało, że cierpi pan na psychozę maniakalno-depresyjną!” (Paragraf 22)
Zobacz także:

Komentarze

@MAD_ABOUT_YOU
@MAD_ABOUT_YOU · 14 dni temu
Takie cudowne zakładki robi moja kuzynka 😍
{}× 15
@MaDom
@MaDom · 14 dni temu
Piękne🙂
{}× 1
@katapika
@katapika · 14 dni temu
Te dwie, ostatnie są cudowne!
{}× 4
@Chassefierre
@Chassefierre · 14 dni temu
Przecudne! Twoja kuzynka ma naprawdę wielki talent. ;)
{}
@19emilka93
@19emilka93 · 13 dni temu
Zakładka z Anią z Zielonego Wzgórza. Cudo. Czy można taką zamówić?

{}
@MAD_ABOUT_YOU
@MAD_ABOUT_YOU · 13 dni temu
Nie wiem, muszę zapytać. Ona robiła je na kiermasz dla szkoły, bo dzieci zbierały na wyjazd, może nie sprzedały się wszystkie. Ja kupiłam dla siebie kilka sztuk żeby ich trochę wspomóc i mieć w końcu ładne zakładki, których nie zdołam zużyć po kilku czytaniach 😁 jak będę coś wiedzieć to dam ci znać na priv. Pozdrawiam 
{}× 2
@rabebucher
@rabebucher · 10 dni temu
O rany, ta z Anią z Zielonego Wzgórza mnie zachwyciła! Marzę o takiej zakładce...
{}
@Justyna_K
@Justyna_K · 14 dni temu
Moja kolekcja zakładek :)


{}× 14
@Jagrys
@Jagrys · 14 dni temu
Efektowne bardzo, wiesz? 
{}× 2
@margota13
@margota13 · 14 dni temu
Przecudeńka ;-)
{}× 1
@Justyna_K
@Justyna_K · 14 dni temu
Sama wybierałam grafikę, a jedna bardzo zdolna osoba wykonała je dla mnie :) 
{}× 3
@Chassefierre
@Chassefierre · 14 dni temu
To są drewniane zakładki, prawda? ;)
{}
@Justyna_K
@Justyna_K · 13 dni temu
Coś w tym stylu :) 
{}
@Liliowy_Motylek
@Liliowy_Motylek · 11 dni temu
Śliczne!
{}× 1
@michalysy
@michalysy · 14 dni temu
A oto moja, skarpetka (wyprana) mojej Marysi
{}× 12
@jasia_
@jasia_ · 14 dni temu
Najlepsza ze  wszystkich tu przedstawionych <3.
{}× 4
@rabebucher
@rabebucher · 10 dni temu
Urocza zakładka ;)
{}× 1
@Jagrys
@Jagrys · 14 dni temu
Moje są bardziej "komercyjne":

Ta tutaj to prezent, obciągnięta ręcznie malowanym jedwabiem:
https://images92.fotosik.pl/313/358b1fe43d573fc5gen.jpg
https://images90.fotosik.pl/312/03813853919c41bfgen.jpg

Tą już się chwaliłam, ale pokażę jeszcze raz, bo dumna jestem z niej strasznie:
Z drzewa sandałowego,zdobiona srebrem
https://images90.fotosik.pl/312/92088c20d97ceab0gen.jpg


 


{}× 7
@katapika
@katapika · 14 dni temu
Piękne <3
{}
@MaDom
@MaDom · 14 dni temu
Piękne
{}
@Chassefierre
@Chassefierre · 14 dni temu
A chwal się, chwal, Jagrysku, bo to śliczna zakładka jest :D
{}
@Betsy59
@Betsy59 · 13 dni temu
Przepiękne!
{}
@sun
@sun · 14 dni temu
moja kolekcja zakładek:
{}× 6
@sun
@sun · 14 dni temu

{}× 6
@sun
@sun · 14 dni temu

{}× 6
@Edyta_09
@Edyta_09 · 14 dni temu
Myślałam, że  jesteście nawiedzone, ale policzyłam swoje zakładki i wyszło mi że mam ich ponad 40 :D Nie wliczam do tego kilku zakładek magnetycznych, powtarzających się darmowych zakładek i paru pocztówek służących za zakładki. 
{}× 6
@Chassefierre
@Chassefierre · 14 dni temu
Ja tam zanim weszłam w komentarze myślałam, że mam całkiem dużo zakładek. A teraz już wiem, że moja mini-kolekcja, kolekcjusia, nie umywa się do Waszych imponujących zbiorów. Oo''
{}
@Edyta_09
@Edyta_09 · 13 dni temu
Najgorsze jest to, że wczoraj nabrałam ochoty, żeby zainwestować w jeszcze kilka naprawdę ładnych zakładek.
{}× 2
@Moncia_Poczytajka
@Moncia_Poczytajka · 13 dni temu
Nie jestem kolekcjonerką zakładek, ale mam kilka ulubionych. Sama wykonuję przeróżne zakładki z aforyzmami, sentencjami bądź bez. Wykonuję je na cienkiej sklejce. Taka zakładka to fantastyczny upominek, bądź bardzo osobista pamiątka.
{}× 6
@moni.pli2011
@moni.pli2011 · 14 dni temu
Nie noszę biżuterii (poza obrączką), tak więc... dla mnie zakładką jest najczęściej po prostu kawałek kartki.
{}× 6
@Tanashiri
@Tanashiri · 14 dni temu
Robię tak samo :)
{}× 3
@Edyta_09
@Edyta_09 · 14 dni temu
To bluźnierstwo!  ;)
{}
@Wiesia
@Wiesia · 14 dni temu
😆
{}
@sun
@sun · 14 dni temu

{}× 5
@sun
@sun · 14 dni temu

{}× 5
@katapika
@katapika · 14 dni temu
Imponująca kolekcja! 
{}× 2
@sun
@sun · 14 dni temu
{}× 5
@Airain
@Airain · 13 dni temu
Nie kolekcjonuję zakładek, ale w domu i tak mam sporo różnych, reklamowych i nie. Zdarzyło mi się zachować jakiś obrazek lub fragment ładnego opakowania, żeby wykorzystać jako zakładkę. A potem i tak zakładam książkę czym popadnie: kartką, biletem, ołówkiem, skarpetka (czysta!) też się trafiła. 

Chociaż z tym zakładaniem byle czym trzeba uważać: niedawno w książce z biblioteki znalazłam wezwanie do sądu, z imieniem, nazwiskiem i adresem delikwenta....
{}× 5
@moni.pli2011
@moni.pli2011 · 12 dni temu
Kiedyś moja koleżanka bibliotekarka zrobiła wystawę z przedmiotów znalezionych w książkach. :) Było na co popatrzeć. :)
{}× 1
@Chassefierre
@Chassefierre · 12 dni temu
Mi się trafiły ostatnio recepty na leki w książce i skierowanie do lekarza... (Ale na szczęście szybko wróciły do zapominalskiego czytelnika!)
{}
@sun
@sun · 14 dni temu

{}× 4
@kazal_ka
@kazal_ka · 14 dni temu
Tę zakładkę jakby kojarzę ;)
{}× 2
@sun
@sun · 14 dni temu

{}× 4
@Possi
@Possi · 13 dni temu
Moja kolekcja jest dość duża, więc teraz jedynie przywożę zakładki z wakacyjnych podróży. To jest świetna pamiątka, wspaniałe wspomnienia. Mam też fazę na magnetyczne zakładki. Często czytam, gdy jadę, więc mając magnetyczną zakładkę, nie boję się o to, że może wypaść. 
{}× 4
@WolneLitery
@WolneLitery · 11 dni temu
Uwielbiam zakladki! Moje ulubione to drewniane :) 
{}× 4
@sun
@sun · 14 dni temu

{}× 3
@MAD_ABOUT_YOU
@MAD_ABOUT_YOU · 13 dni temu
Osobiście, podobnie jak niektórzy przedmówcy, jako zakładek używam niemal wszystkiego, co na pierwszy rzut oka spełni tę funkcję: kartek, ołówków, patyków, serwetek, papierków po cukierkach, spinek itp. itd. Zakładek mam dość dużo, zazwyczaj dostaję je jako gratisy do książek lub przywożę z Targów zapas na cały rok. Natomiast ich nie kolekcjonuję, bo niestety dość szybko mi się zużywają 😄 Mam brzydką cechę podgryzania ołówków, długopisów i niestety też zakładek i dość szybko tracą swą przydatność i ładny wygląd. Ale za to zużywam taką zakładkę do końca 😂
{}× 3
@Betsy59
@Betsy59 · 13 dni temu
Ja tak samo, ale patrząc na te imponujące zbiory nabrałam ochoty na kilka jakiś ładnych zakładek.
{}× 3
@gloria11
@gloria11 · 11 dni temu
Ja namiętnie kolekcjonuję wszystkie zakładki, obecnie mam ich już na pewno ponad 100 :) Kiedyś głównie papierowe były w użytku, ale teraz bardzo często używam magnetycznych. Po pierwsze - na zdjęciach ładnie wyglądają, po drugie - jestem typem, który szybko wszystko zgubi, a tak mam przynajmniej gwarancję, że jak założyłam, tak mam ;) Na drugim miejscu po magnetycznych są zakładki drewniane - są przepiękne, no i zawsze z wczasów jakieś muszą być! Uwielbiam <3 
{}× 3
@madzik_750
@madzik_750 · 12 dni temu
Bardzo ciekawy artykuł! :D 
Dla mnie zakładki pełnią głównie funkcję ozdobną, są takie śliczne... Trzeba ograniczać zakupoholizm. 
A w czytnikach (przynajmniej w niektórych) też jest funkcja zakładki i choć wiadomo, służy ona tylko do zaznaczenia konkretnego miejsca i wcale nie jest ładna, to jednak jest! :)
{}× 3
@Chassefierre
@Chassefierre · 12 dni temu
Dziękuję. ;) 
I tak, masz rację, jest w czytnikach funkcja zakładki (o której totalnie zapomniałam, mea culpa). Z tym, że ja z niej zupełnie nie korzystam. Chociaż możliwe, że jeszcze nie trafiłam na odpowiednio opasłe cyfrowo tomiszcze, w którym chciałabym coś zaznaczyć, żeby móc się cofnąć. ;)
{}× 1
@madzik_750
@madzik_750 · 6 dni temu
Ja używałam tych zakładek tylko po to, żeby potem liczyć, ile stron przeczytałam danego dnia - taka zabawa, która nie ma jednak wiele sensu, gdy się korzysta z czytnika, bo w formie elektronicznej książki zawsze mają mniej stron, niż w wersji papierowej, mimo że ilość tekstu jest taka sama. :)
Za to ciocia, która ma na czytniku książki związane ze swoim zawodem, bardzo często używa tych zakładek i jak potrzebuje czegoś konkretnego do pracy, to szybko znajduje co trzeba. :D
{}
@Johnson
@Johnson · 13 dni temu
Ładne, ale takie wydziwiane (choć ładne!) są za grube do książki. Ja mam z milion tekturek rozdawanych, dodawanych itp. i tylko patrzę na ich stopień zużycia, różnie ich używam :) Może potem zarzucę zdjęciem.
{}× 3
@Wiesia
@Wiesia · 13 dni temu
Kiedyś dawno temu  używałam kartek z kalendarza (takiego do wyrywania) teraz używam zakładek, ale zazwyczaj jednej, dopóki się nie rozleci. 
{}× 1
@Johnson
@Johnson · 13 dni temu
{}× 3
@Edyta_09
@Edyta_09 · 12 dni temu
@Johnson, Oj, nie musisz się chwalić, że masz zakładki z kanapy ;) Też mam. Mam też takie same zakładki z bonito.
@Wiesia, ja kiedyś robiłam podobnie - miałam kalendarz na biurko z wyrywanymi kartkami, po wycięciu samego zdjęcia wychodziła mi zakładka mniej więcej rozmiaru pocztówki. Do dzisiaj miewam tak, że jak mam w rękach jakiś ładny obrazek np. z kalendarza albo pocztówkę albo okładkę zeszytu czy innego notesu to też sobie zachowuję.
{}× 1
@rabebucher
@rabebucher · 10 dni temu
Interesujący artykuł ;).  Szalenie podoba mi się zakładka z trzeciego zdjęcia, ta w pudełeczku. 

Sama miałam w planach napisać coś na blogu na ten temat, chociaż myślałam raczej o tym, żeby opisać moją własną kolekcję. Mam kilka zakładek ręcznie malowanych i dwie metalowe (syrenkę i pióro) stworzone przez moją siostrę, trzy magnetyczne (z czego jedna znaleziona w starej książce z biblioteki), kilka z różnych stron świata (w tym drewniana z Wietnamu i "skórzana" z Karpacza) oraz całą kolekcję różnych zakładek papierowych ;).

Swoją drogą, jako bibliotekarz, najczęściej widzę w książkach zakładki z biletów, paragonów, pocztówek, czasem z karteczek-pamiętałek, a nawet długopisów (jeden z gorszych wyborów, bo niszczy książkę :(). 
{}× 2
@jasia_
@jasia_ · 14 dni temu
Nie używam. Ostatnio moja zakładką był kabel od ładowarki...
Jeśli nie mam pod ręką nic, co się na nią nada to, bez bólu i krzyku, zaginam rogi. 
{}× 2
@moni.pli2011
@moni.pli2011 · 13 dni temu
Postawię teraz bluźnierczą i obrazoburczą tezę, że książka z pozaginanymi rogami (ba, z pozakreślanymi fragmentami - niekoniecznie ołówkiem!) - to książka prawdziwie żyjąca, obecna w jestestwie czytelnika! ;)
{}× 3
@Wiesia
@Wiesia · 13 dni temu
Moje książki uczestniczą w moim życiu zachowując swój idealny stan. 
{}× 2
@moni.pli2011
@moni.pli2011 · 12 dni temu
A moje niekoniecznie, ale nie robię z tego problemu.
{}
@Fredkowski
@Fredkowski · 12 dni temu
Ja od lat jako zakładki używam pióra sójki, które kiedyś znalazłem. 
{}× 2
@moni.pli2011
@moni.pli2011 · 12 dni temu
Fajnie. :) A skąd wiesz, że to akurat pióro sójki?
{}
@Fredkowski
@Fredkowski · 12 dni temu
Jest dość charakterystyczne. 
https://www.google.com/search?q=pioro+s%C3%B3jki&rlz=1C9BKJA_enPL772PL772&hl=pl&prmd=imsvn&sxsrf=ACYBGNRhHtEqIpYlah7Cdpu29vaqE7V1Gg:1580931484882&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=2ahUKEwiwgMjclLvnAhVmpYsKHZX9DtcQ_AUoAXoECA4QAQ&biw=768&bih=915
{}× 1
@Chassefierre
@Chassefierre · 12 dni temu
Śliczne jest! Nie boisz się, że je uszkodzisz używając jako zakładki? :)
{}
@Fredkowski
@Fredkowski · 12 dni temu
Nie. Pióra jako takie są nawet wytrzymałe. Poza tym u mnie dużo sójek w okolicy. Często widzę ich piórka. 
{}× 1
@Edyta_09
@Edyta_09 · 12 dni temu
Ekologiczna zakładka.
{}
@Chassefierre
@Chassefierre · 11 dni temu
Ach, szczęściarzu. U mnie sójki nie gubią piórek, jeno gołębie. :<
{}
@Fredkowski
@Fredkowski · 11 dni temu
To do lasu trzeba, do lasu.
{}
@Anna_Szymczak
@Anna_Szymczak · 11 dni temu
Hmmm, u mnie na jedną książkę przypadają co najmniej 2 zakładki 😍🤣
{}× 2
@Chassefierre
@Chassefierre · 11 dni temu
 
{}
@Liliowy_Motylek
@Liliowy_Motylek · 11 dni temu
Świetny artykuł! Aż szkoda, że nie ma mu jak dać serduszka...
{}× 2
@Chassefierre
@Chassefierre · 11 dni temu
A dziękuję. :) Takie miłe komentarze wystarczą za setkę serduszek! :3
{}× 1
@Wiesia
@Wiesia · 14 dni temu
Można też tak
{}× 1
@sun
@sun · 14 dni temu

{}× 1
{}