Kończyć, nie kończyć - oto jest pytanie. Problem kontynuacji cudzej twórczości.

@Tedeusz
{} 2020-10-08 {} 6 komentarzy
Kończyć, nie kończyć - oto jest pytanie. Problem kontynuacji cudzej twórczości.
W lipcu na łamach magazynu The Strand opublikowano niedokończone dzieło Louisy May Alcott, autorki słynnych „Małych kobietek”. To krótki utwór, opowiadanie właściwie, które zostało przerwane, gdy pisarka miała zaledwie 17 lat. Tekst nosi tytuł „Aunt Nellie's Diary” i przedstawia perspektywę samotnej kobiety, która musi opiekować się nastoletnią krewniaczką. Według ekspertów, opowiadanie cechuje się głęboką psychologią postaci. Niestety The Strand nie udostępnił publikacji on-line. Ciekawostką jednak jest to, że czasopismo ogłosiło konkurs na dokończenie opowiadania. Z tej okazji warto postawić sobie pytanie: czy mamy do tego prawo? Sama Louisa May Alcott w końcu porzuciła swoje dzieło w szufladzie, może więc nie powinniśmy się wtrącać?




Wtrącać się? Przecież to norma!


Historia literatury zna wielu autorów, którzy zostawili po sobie niedokończone dzieła. Dickens. Kafka, Hemingway... Ale jest też sporo tekstów, które zostały uzupełnione po śmierci pisarzy. Dobrym tego przykładem jest legendarny J.R.R. Tolkien, który miał na koncie całkiem sporo „dziurawych” prac. Wiele z nich traktował jako notatki zaledwie, ale były i takie, które mistrz fantastyki wielokrotnie przepisywał z myślą publikacji. Śmierć jednak miała inne plany. Po latach trzeci syn Tolkiena, Christopher, podjął się próby skompletowania, edycji i dokończenia twórczości ojca. Efektem jest cały zbiór ksiąg w tym „Silmarillion” (wyd. w 1977, siedem lat po śmierci Tolkiena) czy „Dzieci Húrina” (wyd. 2007 – 89 lat po tym, jak mistrz rozpoczął pracę). Christopher jest również odpowiedzialny za słynne mapy Śródziemia, które łącznie sprzedały się w ponad 50-milionowym nakładzie.

Czy to jeszcze TEN Tolkien? Wielu fanów skrytykowało Christophera za zbytnią ingerencję w pióro ojca. Na przestrzeni lat pojawiły się opinie, że byłoby lepiej, gdyby spadkobierca i bezpośredni opiekun twórczości mistrza ograniczył się wyłącznie do publikacji oryginalnych, surowych zapisków. Wtedy jednak zyski wydawnicze byłyby zapewne dużo, duuużo niższe. W wielu krajach czytelnik nawet nie wie, że kupując książkę z wielkim J.R.R. Tolkien na okładce, kupuje tak naprawdę przeredagowane fragmenty. Informacja o działalności Christophera często jest traktowana marginalnie lub w ogóle pomijana.

Trylogia x 2


Problem kontynowania cudzej twórczości dotyczy również całych serii, z czego najsłynniejszą jest bodaj szwedzkie „Millenium” zapoczątkowane przez Stiega Larssona, który nawet nie dożył pierwszej publikacji swojej wyśmienitej trylogii, niemniej za jej sprawą trafił do grona pisarzy nieśmiertelnych. Światowa sprzedaż „Millenium” przekroczyła poziom 80 milionów egzemplarzy. Być może właśnie dlatego David Lagercrantz postanowił kontynuować serię. W efekcie powstały trzy kolejne książki „Millenium” („Co nas nie zabije”, „Mężczyzna, który gonił swój cień” oraz „Ta, która musi umrzeć”). Ale wielbiciele oryginalnej trylogii nie pozostawili suchej nitki na autorze. Kontynuacja serii okazała się dużo słabsza i, według wielu, wcale niepotrzebna. Co więcej Lagercrantz niejednokrotnie musiał mierzyć się z opiniami, że jest pasożytem lub nawet hieną cmentarną.

Naturalnie, tego typu określenia należy uznać za przesadne i nie powinno się ich traktować poważnie, niemniej jednak kontrowersje wokół kontynuacji cudzej twórczości są i będą w naszej

kulturze obecne. Można przecież powiedzieć, że szkoda definitywnie zamykać coś, co pokochali ludzie na całym świecie. Z drugiej jednak strony nie da się ukryć, że pogoń za zyskiem jest czynnikiem równie ważnym, o ile nie ważniejszym. Korzystają na tym zarówno autorzy, jak i wydawnictwa. Czy notatki Tolkiena sprzedałyby się, gdyby nie dokończył ich Christopher? Czy kupilibyśmy książki Lagercrantza, gdyby nie były częścią serii Millenium?

Z pewnością sami znacie wiele innych przykładów tego typu kontynuacji. A czy znacie jakieś, które są naprawdę dobre, a może i lepsze od swoich pierwowzorów?


Tomasz Dembicki

Komentarze

@Mackowy
@Mackowy · 10 miesięcy temu
Z rodzimego podwórka to Pan Samochodzik kontynuowany przez kilku autorów, w tym Andrzeja Pilipiuka.
Z serii, które doznały przeszczepu mózgu jest jeszcze Jack Ryan (i Jack Ryan Jr.) autorstwa Toma Clancego - obecnie całkiem udanie pcha ten wózek Mark Graney.
Ponoć Świat Dysku po sir Terrym ma przejąć jego córka Rhianna i według mnie to jest jedyna seria, która nie powinna być rozwijana.
Ciekawa jest też kwestia uniwersum metro 2033, nie znam jej na tyle aby stwierdzić z całą pewnością, ale świat wykreowany przez Głuchowskiego i rozwijany przez tylu twórców, to literacki fenomen, jak różne gry komputerowe tworzone na jednym silniku - literacka anomalia zmutowana w Zonie :)
{}× 6
@Chassefierre
@Chassefierre · 10 miesięcy temu
Ponoć Świat Dysku po sir Terrym ma przejąć jego córka Rihanna i według mnie to jest jedyna seria, która nie powinna być rozwijana.
Nie, nie, nie, nie! Nie wolno! Nie ruszać już Wielkiego A'Tuina i Świata Dysku! :<
<wpada w panikę na myśl o tym, że ktoś mógłby zepsuć Wielkie Dzieło Pratchetta>
{}× 5
@Fredkowski
@Fredkowski · 10 miesięcy temu
Coś mi podpowiada, że kasiora wygra. Rhianna pewnie nieźle na tym zarobi nawet jeśli napisze gniota. Tak to już jest poukładane.
{}× 2
@Mackowy
@Mackowy · 10 miesięcy temu
Też to tak odbieram. Leave Pratchett alone!
{}× 4
@Vemona
@Vemona · 10 miesięcy temu
Próbowałam któregoś z tych nowych Panów Samochodzików kilka(naście?) lat temu, ale było to straszne, poległam chyba w połowie z dużym niesmakiem.
{}
@MAD_ABOUT_YOU
@MAD_ABOUT_YOU · 10 miesięcy temu
Sophie Hannah, podobno niezła i uznana angielska autorka kryminałów (osobiście nie znam jej wcześniejszej twórczości) kontynuuje serię o Poirocie https://nakanapie.pl/ksiazki/nowe-sprawy-herkulesa-poirota
Z tego co się orientuję pisze ją za przyzwoleniem i chyba też na zlecenie wnuka Agathy, Mathew Pricharda.
Przeczytałam tylko pierwszą cześć tego nowego cyklu i powiem, że nie była tak zła jak się spodziewałam. Jeśli chodzi o samego Poirota, to muszę oddać honor pisarce, bo stworzyła całkiem dobrą imitację detektywa. Nigdy nie będzie on Poirotem jak u Christie, ale jego postać jest podrobiona po mistrzowsku, przywołuje miłe wspomnienia, jest autentyczny i doskonale wpasowuje się w fabułę. Czasami ma się wrażenie, że prawdziwy Poirot zrobiłby coś inaczej, użył innego sformułowania, ale nie jest to zbyt częste.
Natomiast całość na deski kładzie nierozgarnięty i przygłupi detektyw Scotland Yardu Edward Catchpool. Może takie było zamierzenie autorki przy kreacji tego bohatera, ale przez to zniechęciłam się do dalszych części. W Polsce wyszły już 4 tomy.
{}× 4
@Fredkowski
@Fredkowski · 10 miesięcy temu
No, ja mam czasem problem z seriami kontynuowanymi przez oryginalnych pisarzy, a co dopiero przez jakichś tam obcych. Wspomniałem już coś o tym a propos serii Lonesome Dove, a i teraz przede mną czwórka z Hannibalem Lecterem, która w porównaniu z resztą podobno jest taka sobie :)
{}× 4
@Meszuge
@Meszuge · 10 miesięcy temu
Poruszacie dwie różne kwestie. Jedna to kończenie (widocznie) niedokończonej książki, a druga to kontynuacja fabuły rozpoczętej i jakoś tam skończonej, czy kontynuacja cyklu. W tym drugim przypadku od razu przypominam sobie Marka Winegardnera „Powrót ojca chrzestnego” oraz „Zemstę ojca chrzestnego” – sequele powieści Maria Puzo. Obie uważam za kiepskie. Do tej kategorii zalicza się też „Doktor Szu” – kontynuacja „Wielkiego Szu”, i też nienadzwyczajna.
{}× 3
@Betsy59
@Betsy59 · 10 miesięcy temu
Odgrzewane kotlety to już nie to samo.
{}× 2
@jatymyoni
@jatymyoni · 10 miesięcy temu
Przeczytałam tylko jeden tom kontynuacji "Millenium" i na tym zakończyłam przygodę.
{}× 3
@Tanashiri
@Tanashiri · 10 miesięcy temu
Serię o Conanie Barbarzyńcy miała całą rzeszę, tych, którzy kontynuowali.
Po śmierci Howarda, seria kontynuowana była przez: Poula Andersona, Leonarda Carpentera, Lina Cartera, L. Sprague de Campa, Rolanda J. Greena, Johna C. Hockinga, Roberta Jordana, Seana A. Moore’a, Björna Nyberga, Andrew J. Offutta, Steve’a Perry’ego, Johna Maddoxa Robertsa, Harry’ego Turtledove'a i Karla Edwarda Wagnera. Lin Carter i L. Sprague de Camp przy pisaniu niektórych ze swoich opowiadań wykorzystali materiały pozostawione przez twórcę postaci Conana.
{}× 2
@Fredkowski
@Fredkowski · 10 miesięcy temu
Aż przybył T-800 i zrobił porządek ;)


{}× 2
@Tanashiri
@Tanashiri · 10 miesięcy temu
Z nagim mieczem przybył, widzę ;)
{}
@Fredkowski
@Fredkowski · 10 miesięcy temu
A co się będzie cykał? Rachu ciachu i pozamiatane ;)
{}
@Betsy59
@Betsy59 · 10 miesięcy temu
Według mnie nie powinno sie kończyć czegoś za kogoś. To dla mnie szczyt cynizmu i merkantylizmu a nawet złodziejstwo. Powieść jest własnościa autora i kontynuacji pisanych przez kogoś innego dla kasy (bo dla czego innego?) nie czytam.
{}× 4

Zobacz także:

Komentarze

@Mackowy
@Mackowy · 10 miesięcy temu
Z rodzimego podwórka to Pan Samochodzik kontynuowany przez kilku autorów, w tym Andrzeja Pilipiuka.
Z serii, które doznały przeszczepu mózgu jest jeszcze Jack Ryan (i Jack Ryan Jr.) autorstwa Toma Clancego - obecnie całkiem udanie pcha ten wózek Mark Graney.
Ponoć Świat Dysku po sir Terrym ma przejąć jego córka Rhianna i według mnie to jest jedyna seria, która nie powinna być rozwijana.
Ciekawa jest też kwestia uniwersum metro 2033, nie znam jej na tyle aby stwierdzić z całą pewnością, ale świat wykreowany przez Głuchowskiego i rozwijany przez tylu twórców, to literacki fenomen, jak różne gry komputerowe tworzone na jednym silniku - literacka anomalia zmutowana w Zonie :)
{}× 6
@Chassefierre
@Chassefierre · 10 miesięcy temu
Ponoć Świat Dysku po sir Terrym ma przejąć jego córka Rihanna i według mnie to jest jedyna seria, która nie powinna być rozwijana.
Nie, nie, nie, nie! Nie wolno! Nie ruszać już Wielkiego A'Tuina i Świata Dysku! :<
<wpada w panikę na myśl o tym, że ktoś mógłby zepsuć Wielkie Dzieło Pratchetta>
{}× 5
@Fredkowski
@Fredkowski · 10 miesięcy temu
Coś mi podpowiada, że kasiora wygra. Rhianna pewnie nieźle na tym zarobi nawet jeśli napisze gniota. Tak to już jest poukładane.
{}× 2
@Mackowy
@Mackowy · 10 miesięcy temu
Też to tak odbieram. Leave Pratchett alone!
{}× 4
@Vemona
@Vemona · 10 miesięcy temu
Próbowałam któregoś z tych nowych Panów Samochodzików kilka(naście?) lat temu, ale było to straszne, poległam chyba w połowie z dużym niesmakiem.
{}
@MAD_ABOUT_YOU
@MAD_ABOUT_YOU · 10 miesięcy temu
Sophie Hannah, podobno niezła i uznana angielska autorka kryminałów (osobiście nie znam jej wcześniejszej twórczości) kontynuuje serię o Poirocie https://nakanapie.pl/ksiazki/nowe-sprawy-herkulesa-poirota
Z tego co się orientuję pisze ją za przyzwoleniem i chyba też na zlecenie wnuka Agathy, Mathew Pricharda.
Przeczytałam tylko pierwszą cześć tego nowego cyklu i powiem, że nie była tak zła jak się spodziewałam. Jeśli chodzi o samego Poirota, to muszę oddać honor pisarce, bo stworzyła całkiem dobrą imitację detektywa. Nigdy nie będzie on Poirotem jak u Christie, ale jego postać jest podrobiona po mistrzowsku, przywołuje miłe wspomnienia, jest autentyczny i doskonale wpasowuje się w fabułę. Czasami ma się wrażenie, że prawdziwy Poirot zrobiłby coś inaczej, użył innego sformułowania, ale nie jest to zbyt częste.
Natomiast całość na deski kładzie nierozgarnięty i przygłupi detektyw Scotland Yardu Edward Catchpool. Może takie było zamierzenie autorki przy kreacji tego bohatera, ale przez to zniechęciłam się do dalszych części. W Polsce wyszły już 4 tomy.
{}× 4
@Fredkowski
@Fredkowski · 10 miesięcy temu
No, ja mam czasem problem z seriami kontynuowanymi przez oryginalnych pisarzy, a co dopiero przez jakichś tam obcych. Wspomniałem już coś o tym a propos serii Lonesome Dove, a i teraz przede mną czwórka z Hannibalem Lecterem, która w porównaniu z resztą podobno jest taka sobie :)
{}× 4
@Meszuge
@Meszuge · 10 miesięcy temu
Poruszacie dwie różne kwestie. Jedna to kończenie (widocznie) niedokończonej książki, a druga to kontynuacja fabuły rozpoczętej i jakoś tam skończonej, czy kontynuacja cyklu. W tym drugim przypadku od razu przypominam sobie Marka Winegardnera „Powrót ojca chrzestnego” oraz „Zemstę ojca chrzestnego” – sequele powieści Maria Puzo. Obie uważam za kiepskie. Do tej kategorii zalicza się też „Doktor Szu” – kontynuacja „Wielkiego Szu”, i też nienadzwyczajna.
{}× 3
@Betsy59
@Betsy59 · 10 miesięcy temu
Odgrzewane kotlety to już nie to samo.
{}× 2
@jatymyoni
@jatymyoni · 10 miesięcy temu
Przeczytałam tylko jeden tom kontynuacji "Millenium" i na tym zakończyłam przygodę.
{}× 3
@Tanashiri
@Tanashiri · 10 miesięcy temu
Serię o Conanie Barbarzyńcy miała całą rzeszę, tych, którzy kontynuowali.
Po śmierci Howarda, seria kontynuowana była przez: Poula Andersona, Leonarda Carpentera, Lina Cartera, L. Sprague de Campa, Rolanda J. Greena, Johna C. Hockinga, Roberta Jordana, Seana A. Moore’a, Björna Nyberga, Andrew J. Offutta, Steve’a Perry’ego, Johna Maddoxa Robertsa, Harry’ego Turtledove'a i Karla Edwarda Wagnera. Lin Carter i L. Sprague de Camp przy pisaniu niektórych ze swoich opowiadań wykorzystali materiały pozostawione przez twórcę postaci Conana.
{}× 2
@Fredkowski
@Fredkowski · 10 miesięcy temu
Aż przybył T-800 i zrobił porządek ;)


{}× 2
@Tanashiri
@Tanashiri · 10 miesięcy temu
Z nagim mieczem przybył, widzę ;)
{}
@Fredkowski
@Fredkowski · 10 miesięcy temu
A co się będzie cykał? Rachu ciachu i pozamiatane ;)
{}
@Betsy59
@Betsy59 · 10 miesięcy temu
Według mnie nie powinno sie kończyć czegoś za kogoś. To dla mnie szczyt cynizmu i merkantylizmu a nawet złodziejstwo. Powieść jest własnościa autora i kontynuacji pisanych przez kogoś innego dla kasy (bo dla czego innego?) nie czytam.
{}× 4
O nas Kontakt Pomoc Polityka prywatności Regulamin
© 2021 nakanapie.pl
Zrobione z {} na Pradze Południe