Epistemologia. T. 1, Zarys historyczny i problemy metateoretyczne

Jan Woleński
Ksi─ů┼╝ka Epistemologia. T. 1, Zarys historyczny i problemy metateoretyczne
Popraw t─Ö ksi─ů┼╝k─Ö | Dodaj inne wydanie

Opis

Intencj─ů niniejszego opracowania jest przedstawienie obecnego stanu problematyki epistemologicznej z punktu widzenia filozofii analitycznej. Rzecz ma sk┼éada─ç si─Ö z trzech cz─Ö┼Ťci. Pierwsza ma charakter historyczny i metateoretyczny, druga b─Ödzie dotyczy─ç poznania i wiedzy w aspekcie genetyczno-metodologicznym (┼║r├│de┼é poznania w rozumieniu tradycyjnym), a trzecia prawdy i realizmu. Bli┼╝sze wyja┼Ťnienia zakresu poszczeg├│lnych cz─Ö┼Ťci znajd─ů si─Ö we wst─Öpach do poszczeg├│lnych fragment├│w. Tutaj dodam tyle tylko, ┼╝e zwyczajowy, przynajmniej w Polsce, podzia┼é zagadnie┼ä epistemologii na ┼║r├│d┼éa poznania, prawd─Ö i granice poznania nie wydaje mi si─Ö w pe┼éni adekwatny dla uj─Öcia wsp├│┼éczesnej problematyki teorii poznania.

Zastrze┼╝enie, i┼╝ kwestie epistemologiczne zostan─ů przedstawione z analitycznego punktu widzenia, jest oczywi┼Ťcie bardzo istotne, gdy┼╝ wyznacza pewn─ů perspektyw─Ö my┼Ťlow─ů i to tak─ů, z kt├│r─ů nie wszyscy si─Ö zgadzaj─ů. Chocia┼╝ nie miejsce tutaj na dok┼éadne przedstawienie tego, czym jest filozofia analityczna, pewne uwagi na ten temat s─ů moim zdaniem niezb─Ödne.[1] Popularny obecnie podzia┼é na filozofi─Ö analityczn─ů, tj. angloj─Özyczn─ů, oraz kontynentaln─ů uwa┼╝am za wysoce niew┼éa┼Ťciwy i myl─ůcy. W gruncie rzeczy, jest to przeniesienie na teren filozofii nazewnictwa stosowanego w opisach specyfiki polityki brytyjskiej, izolacjonistycznej i zabiegaj─ůcej o tzw. r├│wnowag─Ö si┼é na kontynencie. Jakie┼Ť echa tej tradycji s─ů obecne w traktowaniu filozofii innej ni┼╝ angloj─Özyczna przez znaczn─ů cz─Ö┼Ť─ç filozof├│w brytyjskich i ameryka┼äskich. Po pierwsze, niedwuznacznie daj─ů oni do zrozumienia, ┼╝e filozofia kontynentalna jest im oboj─Ötna, a po drugie, nie ma dla nich r├│┼╝nicy pomi─Ödzy rozmaitymi tendencjami na kontynencie. Po drugie, pewne postacie sprawiaj─ů im k┼éopoty segregacyjne. Dotyczy to np. Gottloba Fregego, kt├│rego wp┼éyw na rozw├│j analizy filozoficznej by┼é i nadal jest niepomierny. Za┼éatwia si─Ö to w ten prosty spos├│b, i┼╝ Frege bywa zaliczany do tradycji anglosaskiej, chocia┼╝ nie napisa┼é ani jednego s┼éowa po angielsku. Je┼Ťli kto┼Ť powie, ┼╝e zwyczajnie przesadzam, niechaj zagl─ůdnie do X tomu Routledge History of Philosophy (Routledge, London 1997, ed. J. V. Canfield) po┼Ťwi─Öconego filozofii znaczenia, poznania i warto┼Ťci w XX w. Redaktor wyja┼Ťnia, ┼╝e tom ten po┼Ťwi─Öcony jest g┼é├│wnym tematom w filozofii angloj─Özycznej, a w rozdziale o filozofii j─Özyka mowa jest w┼éa┼Ťnie o Fregem. Nie chc─Ö twierdzi─ç, ┼╝e wszystkie opisy filozoficznej sceny w mijaj─ůcym w┼éa┼Ťnie stuleciu s─ů takie, ale, powtarzam to raz jeszcze, izolacjonizm w traktowaniu r├│┼╝nych tradycji jest postaw─ů rozpowszechnion─ů. Nie zawsze tak by┼éo, bo Moore ceni┼é Brentana, a Russell Meinonga. W rzeczy samej, filozofia analityczna by┼éa w du┼╝ej mierze wsp├│lnym dzie┼éem ludzi z wyspy i z kontynentu. Mo┼╝na te┼╝ z powodzeniem m├│wi─ç o analitycznej tradycji kontynentalnej, kt├│r─ů reprezentowali Bolzano, Brentano i jego szko┼éa, Mach, a przede wszystkim Frege. Dla Polak├│w jest to wa┼╝ne z uwagi na osob─Ö Twardowskiego. Ko┼éo Wiede┼äskie, istotny element ruchu analitycznego, ┼╝adn─ů miar─ů nie mo┼╝e by─ç sprowadzone do tradycji analitycznej jako wy┼é─ůcznie angloj─Özycznej, a to samo dotyczy polskiej wersji analizy filozoficznej, czyli szko┼éy lwowsko-warszawskiej. Nadto, kontynentalna tradycja analityczna w istotny spos├│b zale┼╝a┼éa od tego, co dzia┼éo si─Ö w ruchu neokantowskim, a tak┼╝e od Hermanna Lotzego. I wreszcie, sztywny podzia┼é na filozofi─Ö analityczn─ů i kontynentaln─ů uniemo┼╝liwia dostrze┼╝enie element├│w analitycznych u filozof├│w zaliczanych do tego drugiego obozu, a przede wszystkim u Edmunda Husserla, zw┼éaszcza z okresu Bada┼ä logicznych. Konieczno┼Ť─ç wyj┼Ťcia poza ciasny horyzont rozumienia my┼Ťli analitycznej jest dostrzegana coraz cz─Ö┼Ťciej i ten w┼éa┼Ťnie punkt widzenia reprezentuje niniejsza ksi─ů┼╝ka.

Jak wiadomo, wsp├│┼éczesn─ů filozofi─Ö analityczn─ů dzieli si─Ö na rekonstrukcjonistyczn─ů i deskrypcjonistyczn─ů, w zale┼╝no┼Ťci od stopnia wykorzystania metod formalno-logicznych. Opowiadam si─Ö za tym drugim stylem filozofowania analitycznego, aczkolwiek w wersji nie radykalnej, jak w Kole Wiede┼äskim, ale umiarkowanej, podobnej do tej jaka by┼éa praktykowana w szkole lwowsko-warszawskiej, w szczeg├│lno┼Ťci przez Kazimierza Ajdukiewicza. Tam, gdzie logika mo┼╝e by─ç stosowana, tam staram si─Ö jej u┼╝ywa─ç, ale niejeden raz trzeba zadowoli─ç si─Ö analizami nieformalnymi i stosownymi rozr├│┼╝nieniami. Nie b─Öd─Ö tego metodologicznego w─ůtku tutaj dalej rozwija┼é, bo wielokrotnie porusza┼éem go w swych innych pracach (por. Metamatematyka i epistemologia, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1993, rozdzia┼é I, a tak┼╝e szereg szkic├│w metafilozoficznych zawartych w zbiorze moich artyku┼é├│w W stron─Ö logiki, Aureus, Krak├│w 1996), a zgodnie z zapowiedzi─ů powr├│c─Ö do kwestii w innych cz─Ö┼Ťciach tej ksi─ů┼╝ki. Du┼╝─ů wag─Ö przywi─ůzuj─Ö do historycznego wprowadzenia do problematyki filozoficznej, gdy┼╝ uwa┼╝am, i┼╝ filozofia bez historii jest po prostu pusta. Historyczne spojrzenie na zagadnienia filozoficzne jest dla analityka r├│wnie wa┼╝ne jak dla przedstawiciela jakiejkolwiek innej tradycji filozoficznej.

Powy┼╝sze wyja┼Ťnienia maj─ů na celu uwyra┼║nienie za┼éo┼╝e┼ä i ogranicze┼ä z tego wyp┼éywaj─ůcych. Czytelnik nie powinien s─ůdzi─ç, ┼╝e otrzymuje po prostu traktat epistemologiczny. Napisanie czego┼Ť takiego w spos├│b niezale┼╝ny od jakiej┼Ť perspektywy metafilozoficznej uwa┼╝am za rzecz niemo┼╝liw─ů. Z g├│ry zatem informuj─Ö, ┼╝e nie b─Öd─Ö zajmowa┼é si─Ö kwestiami epistemologicznymi sugerowanymi przez Nietzschego, p├│┼║nego Husserla (aczkolwiek kr├│tka wzmianka na ten temat znajdzie si─Ö w cz─Ö┼Ťci historycznej), Heideggera, Levinasa, feminizm czy postmodernizm (wyliczenie nie jest oczywi┼Ťcie kompletne) w zakresie, w jakim nie s─ů one rozwa┼╝ane w mojej w┼éasnej tradycji filozoficznej. Mimo to, uwa┼╝am niniejsze opracowanie niekoniecznie za pozbawione znaczenia og├│lniejszego. Broni─Ö w nim m. i. pewnego kompromisu pomi─Ödzy internalizmem i eksternalizmem oraz fundamentalizmem i koherencjonizmem, umiarkowanego empiryzmu, pewnej wersji klasycznej definicji prawdy i realizmu, a wi─Öc pogl─ůd├│w dyskutowanych w ramach ka┼╝dej wsp├│┼éczesnej orientacji epistemologicznej. Zamiarem moim jest te┼╝ wype┼énienie pewnej luki w polskim pi┼Ťmiennictwie filozoficznym, w kt├│rym nie ma w miar─Ö systematycznego przegl─ůdu wsp├│┼éczesnej problematyki teorii poznania. Mimo ukazania si─Ö w ostatnich latach kilku podr─Öcznik├│w, znakomita ksi─ů┼╝ka Ajdukiewicza, Zagadnienia i kierunki filozofii. Teoria poznania Metafizyka, wydana w 1949 r. i wznowiona w 1983 r. ci─ůgle stanowi pozycj─Ö wyj─ůtkow─ů, zw┼éaszcza w cz─Ö┼Ťci dotycz─ůcej teorii poznania. j. Niemniej jednak, jest ju┼╝ w znacznej mierze przestarza┼éa i nie odpowiada wsp├│┼éczesnemu stanowi epistemologii. Pisz─ůc t─Ö ksi─ů┼╝k─Ö korzysta┼éem z do┼Ťwiadczenia wyniesionego z wieloletnich wyk┼éad├│w kursowych i monograficznych z epistemologii prowadzonych w Uniwersytecie Jagiello┼äskim dla student├│w filozofii. W wyk┼éadach tych zawsze stara┼éem si─Ö przedstawi─ç problematyk─Ö wsp├│┼éczesnej epistemologii w szerokim kontek┼Ťcie historycznym. Rzecz niniejsza nie jest jednak pomy┼Ťlana jako podr─Öcznik, aczkolwiek mam nadzieje, ┼╝e ksi─ů┼╝ka ta przyda si─Ö studentom i wyk┼éadowcom filozofii. Pomys┼é tej monografii nasun─ů┼é mi si─Ö w zwi─ůzku z pracami redakcyjnymi prowadzonymi wsp├│lnie z Illk─ů Niiniluoto i Matti Sintonenem (obaj z Helsinek) nad Handbook of Epistemology, zbiorowym opracowaniem licz─ůcym oko┼éo p├│┼étora tysi─ůca stron, przygotowywanym dla Kluwer Academic Publishers). Ale Epistemologia, poznanie i wiedza nie jest jego streszczeniem ani pomniejszon─ů replik─ů.

Data wydania: 2000
ISBN: 978-83-87887-13-1, 9788387887131
Wydawnictwo: Aureus
Cykl: Epistemologia, tom 1
Kategoria: Filozofia
Stron: 200

Autor

Jan Woleński Jan Woleński
Urodzony 21 wrze┼Ťnia 1940 roku w Polsce (Radom)
Jan Wole┼äski - wybitny filozof analityczny, logik, epistemolog i filozof prawa, emerytowany profesor Uniwersytetu Jagiello┼äskiego, profesor Wy┼╝szej Szko┼éy Informatyki i Zarz─ůdzanuia w Rzeszowie, cz┼éonek wielu krajowych i zagranicznych towarzystw i i...

pozosta┼ée ksi─ů┼╝ki:

Wszystkie ksi─ů┼╝ki Jan Wole┼äski

Gdzie kupi─ç

Ksi─Ögarnie internetowe


Ogłoszenia

{}
Dodaj ogłoszenie
za darmo!
U┼╝ywane ksi─ů┼╝ki maj─ů dusz─Ö. Zamiast kupowa─ç w sklepie, zajrzyj na nasz─ů stron─Ö z og┼éoszeniami. Ksi─ů┼╝kowe zero-waste? Kupuj u┼╝ywane, sprzedawaj niechciane.

Moja Biblioteczka

Ju┼╝ przeczytana? Jak j─ů oceniasz?

Recenzje

Ksi─ů┼╝ka Epistemologia. T. 1, Zarys historyczny i problemy metateoretyczne nie ma jeszcze recenzji. Znasz j─ů? Mo┼╝e napiszesz kilka s┼é├│w dla innych Kanapowicz├│w?
{}´ŞĆ Napisz pierwsz─ů recenzje

Moja opinia o ksi─ů┼╝ce

Co czyta─ç po ksi─ů┼╝ce “Epistemologia. T. 1, Zarys historyczny i problemy metateoretyczne”- Jan Wole┼äski

Epistemologia T. III. Prawda i realizm
Epistemologia T. III. Prawd... Jan Woleński
Intencj─ů niniejszego opracowania jest przedstawienie obecneg...
Historia filozofii polskiej
Historia filozofii polskiej Jan Woleński, Jan Skoczyński
Praca stanowi realizacj─Ö bardzo ambitnego zamierzenia, poleg...
Logika i inne sprawy
Logika i inne sprawy Jan Woleński
Niniejszy zbiór zawiera wybór moich artykułów opublikowan...
Historico Philosophical Essays vol 1
Historico Philosophical Ess... Jan Woleński
The book comprises studies pertaining to the history of the ...
Epistemologia T. II. Wiedza i poznanie
Epistemologia T. II. Wiedza... Jan Woleński
Intencj─ů niniejszego opracowania jest przedstawienie obecneg...

Cytaty z ksi─ů┼╝ki

O nie! Ksi─ů┼╝ka Epistemologia. T. 1, Zarys historyczny i problemy metateoretyczne. czuje si─Ö pomini─Öta, bo nikt nie doda┼é jeszcze do niej cytatu. Mo┼╝e jej pomo┼╝esz i dodasz jaki┼Ť?
{} Dodaj cytat

Pozosta┼ée ksi─ů┼╝ki z cyklu

Epistemologia T. II. Wiedza i poznanie
Epistemologia T. II. Wiedza... Jan Woleński
Intencj─ů niniejszego opracowania jest przedstawienie obecneg...
Epistemologia T. III. Prawda i realizm
Epistemologia T. III. Prawd... Jan Woleński
Intencj─ů niniejszego opracowania jest przedstawienie obecneg...
O nas Kontakt Pomoc Polityka prywatno┼Ťci Regulamin
© 2021 nakanapie.pl
Zrobione z {} na Pradze Południe